Παγκόσμια ανησυχία έχει προκαλέσει η αδίστακτη, ιμπεριαλιστική και κατάφορα πάρανομη αμερικανική επίθεση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και η μετέπειτα αρπαγή του εκλεγμένου προέδρου της χώρας, Νικολάς Μαδούρο και της συζύγου του, Σίλια Φλόρες.
⇒ Διαβάστε αναλυτικά όλες τις σημερινές εξελίξεις στη Βενεζουέλα στο live της «Εφ.Συν.» εδώ.
Πώς έστησαν το αφήγημα κατά Μαδούρο
Η εισβολή των αμερικανικών δυνάμεων δεν έπεσε σαν κεραυνός εν αιθρία αλλά, η αρπαγή και μεταφορά εντός ΗΠΑ προέδρου ενός κυρίαρχου κράτους είναι κάτι που φέρνει μνήμες από τις πιο σκοτεινές περιόδους των σχέσεων της Ουάσινγκτον με τα κράτη της Κεντρικής και Λατινικής Αμερικής.
Εδώ και μήνες οι ΗΠΑ υπό τις εντολές του Τραμπ έχουν δολοφονήσει εκατοντάδες ανθρώπους στην Καραϊβική με το πρόσχημα της καταπολέμηση της διακίνησης ναρκωτικών, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος καλλιεργούσε εδώ και καιρό το κλίμα και κατασκεύαζε τις προϋποθέσεις για την αδιανόητη παρέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα.
Από τις καταγγελίες στο πρόσωπο του Μαδούρο ότι είναι ναρκοτρομοκράτης και πως κέρδισε τις τελευταίες εκλογές με νοθεία, μέχρι τη βράβευση της ακροδεξιάς Ματσάδο με το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης για το 2025, η οποία τώρα καραδοκεί να λάβει τα ηνία της χώρας, συνθέτουν το παρασκηνιακό τοπίο πίσω από τα σημερινά γεγονότα.
Βέβαια, το τι μέλλει γενέσθαι με τη χώρα της Λατινικής Αμερικής μοιάζει ρευστό.
Την ώρα που ο Μαδούρο, σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, οδηγείται στις φυλακές του Γκουαντάναμο μέχρι να πάει στη δίκη – παρωδία σε δικαστήριο της Νέας Υόρκης, ο Τραμπ έδωσε αινιγματικές δηλώσεις σχετικά με τη διακυβέρνηση της χώρας.
Στιγμιότυπο από την αρπαγή του Μαδούρο:
Ματσάδο και Ουρούτια «καιροφυλακτούν» αλλά μάλλον ο Τραμπ το «τρέχει» μόνος του το θέμα. Συγκεκριμένα, γνωστοποίησε πως οι ΗΠΑ θα αναλάβουν τα ηνία μέχρι νεοτέρας, χαλώντας τις ορέξεις των θαυμαστών του στη Βενεζουέλα.
Το πετρέλαιο και το νέο δόγμα
Αυτή τη στιγμή η αμερικανική επίθεση φαίνεται πως έχει ξεκάθαρο στόχο να υφαρπάξει τον μεγάλο πλούτο της Βενεζουέλας, με τον Αμερικανό πρόεδρο ήδη να ανακοινώνει πως εταιρείες των ΗΠΑ να επενδύσουν και θα εκμεταλλευτούν τα μεγαλύτερα κοιτάσματα πετρελαίου παγκοσμίως.
Ο Τραμπ, μάλιστα, έσπευσε να ρίξει και στάχτη στα μάτια ισχυριζόμενος πως οι ιδιωτικές εταιρείες πετρελαίου θα… παράξουν πλούτο για τον λαό της Βενεζουέλας.
Μελετώντας, όμως, προσεκτικά τα όσα ειπώθηκαν στη συνέντευξη Τύπου από τον πρόεδρο, αλλά και τον υπουργό Άμυνας, η Ουάσινγκτον στέλνει ρητά το μήνυμα προς όλο το Δυτικό ημισφαίριο και… παραπέρα πως οι ΗΠΑ ήρθαν για να γίνουν ξανά η μεγάλη δύναμη που θα αστυνομεύει και θα «τραμπουκίζει» χώρες και κυβερνήσεις που δεν τις είναι αρεστές.
Ο ίδιος ο Τραμπ επικαλέστηκε το δόγμα Μονρόε, λίγο πριν στείλει ξεκάθαρη προειδοποίηση προς την Κολομβία και την Κούβα πως ίσως σύντομα να έρθει η σειρά τους.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι ο Κολομβιανός ομόλογός του, Γκουστάβο Πέτρο, «καλά θα κάνει να προσέχει» μετά τη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο. «Έχει εργοστάσια όπου παρασκευάζει κοκαΐνη. (…) Παρασκευάζει κοκαΐνη και τη στέλνει στις ΗΠΑ, οπότε πραγματικά καλά θα κάνει να προσέχει», πρόσθεσε, αναφερόμενος στον Κολομβιανό πρόεδρο, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου που παραχώρησε αναφορικά με την αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση στη Βενεζουέλα και τη σύλληψη Μαδούρο.
Παράλληλα ο πρόεδρος των ΗΠΑ άφησε να εννοηθεί ότι η Κούβα θα μπορούσε να αποτελέσει θέμα συζήτησης στο πλαίσιο της ευρύτερης πολιτικής των ΗΠΑ στην περιοχή, υπογραμμίζοντας τη δυνατότητα της Ουάσινγκτον να επεκτείνει την εστίασή της πέρα από τη Βενεζουέλα εν μέσω αυξανόμενων εντάσεων στη Λατινική Αμερική.
Παράλληλα, ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε ευθαρσώς ότι οι ΗΠΑ αναλαμβάνουν την πρωτοκαθεδρία στο δυτικό ημισφαίριο λέγοντας «καλώς ήλθατε στο 2026 και υπό τον Ντόναλντ Τραμπ η Αμερική επέστρεψε».
Η επιχείρηση «Absolute Resolve»
Ο Τραμπ εκ των υστέρων γνωστοποίησε πως η αμερικανική επίθεση έγινε με χρονοκαθυστέρηση λίγων ημερών, καθώς σκόπευαν να υλοποιήσουν την επιχείρηση «Absolute Resolve», δηλαδή την απαγωγή του Μαδούρο, παραμονή της Πρωτοχρονιάς.
Η επιχείρηση σχεδιαζόταν «επί μήνες» και περιλάμβανε περισσότερα από 150 αεροσκάφη, δήλωσε ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ, στρατηγός Νταν Κέιν.
Αμερικανικά ΜΜΕ υποστηρίζουν ότι η CIA είχε πηγές εντός της Βενεζουέλας που τη βοήθησαν για τον εντοπισμό του Μαδούρο, ενώ στην επέμβαση συμμετείχαν εκτός από στελέχη της Delta Force και πράκτορες του FBI, παρότι η ομοσπονδιακή αστυνομία των ΗΠΑ απαγορεύεται να πραγματοποιεί επιχειρήσεις εκτός της χώρας.
Όπως μετέδωσε το CNN ο πρόεδρος της Βενεζουέλας και η σύζυγός του έπεσαν θύματα απαγωγής σε στρατιωτική βάση στο Καράκας όπου βρίσκεται το σπίτι του, ενώ φέρονται να σύρθηκαν έξω από την κρεβατοκάμαρά τους από τις αμερικανικές δυνάμεις.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι παρακολούθησε την επιχείρηση σύλληψης του Μαδούρο σε πραγματικό χρόνο από ένα δωμάτιο στο θέρετρό του στο Μαρ-α-Λάγκο στη Φλόριντα, μαζί με στρατηγούς.
Ο Αμερικανός πρόεδρος είπε ότι είχε καλέσει τον Μαδούρο να παραδοθεί πριν από μια εβδομάδα. «Μίλησα μαζί του ο ίδιος, αλλά του είπα, πρέπει να τα παρατήσεις.
Πρέπει να παραδοθείς», είπε ο Τραμπ.. Ωστόσο, ο Μαδούρο αρνήθηκε, πρόσθεσε ο ένοικος του Λευκού Οίκου.
Τι λένε οι ειδικοί
Ανώτατοι νομικοί με τους οποίους επικοινώνησε ο Guardian συμφώνησαν ότι οι ΗΠΑ είναι πιθανό να έχουν παραβιάσει τους όρους του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, ο οποίος υπογράφηκε τον Οκτώβριο του 1945 και είχε ως στόχο να αποτρέψει μια σύγκρουση κλίμακας αντίστοιχης με τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μια κεντρική διάταξη αυτής της συμφωνίας – γνωστή ως άρθρο 2(4) – ορίζει ότι τα κράτη πρέπει να απέχουν από τη χρήση στρατιωτικής βίας εναντίον άλλων χωρών και να σέβονται την κυριαρχία τους.
Ο Τζέφρι Ρόμπερτσον KC, επικεφαλής των Doughty Street Chambers και πρώην πρόεδρος του δικαστηρίου εγκλημάτων πολέμου του ΟΗΕ στη Σιέρα Λεόνε, δήλωσε ότι η επίθεση στη Βενεζουέλα ήταν αντίθετη με το άρθρο 2(4) του Χάρτη. «Η πραγματικότητα είναι ότι η Αμερική παραβιάζει τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών», πρόσθεσε. «Έχει διαπράξει το έγκλημα της επίθεσης, το οποίο το δικαστήριο της Νυρεμβέργης περιέγραψε ως το υπέρτατο έγκλημα, το χειρότερο από όλα».
Η Ελβίρα Ντομίνγκες Ρεδόντο, καθηγήτρια διεθνούς δικαίου στο Πανεπιστήμιο Kingston, χαρακτήρισε την επιχείρηση «έγκλημα επίθεσης και παράνομη χρήση βίας εναντίον άλλης χώρας».
Η Σούζαν Μπρό, καθηγήτρια διεθνούς δικαίου και ανώτερη συνεργάτιδα ερευνήτρια στο Institute of Advanced Legal Studies, συμφώνησε ότι η επίθεση θα μπορούσε να θεωρηθεί νόμιμη μόνο αν οι ΗΠΑ είχαν απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ ή αν ενεργούσαν σε αυτοάμυνα. «Δεν υπάρχει απολύτως καμία ένδειξη για κανένα από τα δύο», δήλωσε η Μπρό.
Το δικαίωμα στην αυτοάμυνα ως φύλλο συκής
Οι ΗΠΑ ενδέχεται -καθώς φαίνεται ότι δεν τους καίγεται χαρτί για τη διεθνή νομιμότητα- να προσπαθήσουν να υποστηρίξουν ότι επιτέθηκαν στη Βενεζουέλα στο πλαίσιο της αυτοάμυνας, για να αντιμετωπίσουν την υποτιθέμενη απειλή από τη «ναρκοτρομοκρατική οργάνωση» που κατηγορούν τον Μαδούρο ότι ηγείται.
Τόσο ο Χάρτης του ΟΗΕ όσο και η εγχώρια νομοθεσία των ΗΠΑ προβλέπουν σε κάποιο βαθμό τη χρήση στρατιωτικής βίας στο πλαίσιο της αυτοάμυνας.
Ωστόσο, ο Ρόμπερτσον δήλωσε: «Δεν υπάρχει κανένας νοητός τρόπος με τον οποίο η Αμερική μπορεί να ισχυριστεί – αν και αναμφίβολα θα το κάνει – ότι η ενέργεια ελήφθη σε αυτοάμυνα. Για να επικαλεστείς αυτοάμυνα πρέπει να έχεις μια πραγματική και ειλικρινή πεποίθηση ότι πρόκειται να δεχθείς επίθεση με βία. Κανείς δεν έχει υποστηρίξει ότι ο στρατός της Βενεζουέλας ετοιμάζεται να επιτεθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες… Η ιδέα ότι ο [Μαδούρο] είναι κάποιο είδος αρχηγού ναρκωτικών δεν μπορεί να υπερισχύσει του κανόνα ότι η εισβολή με σκοπό την αλλαγή καθεστώτος είναι παράνομη».
«Θα έπρεπε να αποδείξεις ότι αυτοί οι διακινητές ναρκωτικών απειλούσαν την κυριαρχία των Ηνωμένων Πολιτειών», πρόσθεσε η Μπρό. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα υποστηρίξουν έντονα ότι η διακίνηση ναρκωτικών είναι μάστιγα και σκοτώνει πολλούς ανθρώπους, και συμφωνώ. Αλλά πολλοί ειδικοί στο διεθνές δίκαιο εξέτασαν το θέμα και δεν υπήρχαν καν σαφή στοιχεία ότι αυτοί οι διακινητές προέρχονταν από τη Βενεζουέλα, πόσο μάλλον ότι διοικούνταν από τον Μαδούρο με οποιαδήποτε έννοια».
Μπορούν να επιβληθούν κυρώσεις;
Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ μπορεί να επιβάλει κυρώσεις σε χώρες με στόχο τη διατήρηση της ειρήνης. Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν εμπορικούς περιορισμούς, εμπάργκο όπλων και απαγορεύσεις ταξιδιών. Ωστόσο, πέντε μέλη του Συμβουλίου – οι ΗΠΑ, η Κίνα, η Ρωσία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία – διαθέτουν δικαίωμα βέτο, γεγονός που σημαίνει ότι οποιαδήποτε ενέργεια κατά των ΗΠΑ είναι απίθανο να τεθεί σε ισχύ.
«Οι κυρώσεις πρέπει να επιβληθούν από το Συμβούλιο Ασφαλείας και η Αμερική είναι μέλος με δικαίωμα βέτο», δήλωσε ο Ρόμπερτσον. «Αυτό είναι σημαντικό, γιατί δείχνει ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας είναι ένα άχρηστο όργανο. Μια χώρα που παραβιάζει το διεθνές δίκαιο μπορεί να αποφύγει την καταδίκη απλώς ασκώντας βέτο… το μόνο όργανο που θα μπορούσε να δράσει ακυρώνεται από το αμερικανικό βέτο».
Η Ντομίνγκες Ρεδόντο χαρακτήρισε την κατάσταση «αδύνατη». «Αν το Συμβούλιο Ασφαλείας δεν μπορεί να αποφασίσει για κυρώσεις, τα κράτη μπορούν να επιλέξουν αν θα τις ακολουθήσουν ή όχι», είπε. «Επειδή οι ΗΠΑ έχουν δικαίωμα βέτο, οι κυρώσεις δεν πρόκειται ποτέ να αποφασιστούν εκεί».
Τι προηγούμενο θα μπορούσε να δημιουργήσει παγκοσμίως;
Αν οι ΗΠΑ δεν αντιμετωπίσουν συνέπειες για την εισβολή στη Βενεζουέλα, οι ειδικοί πιστεύουν ότι αυτό θα μπορούσε να ενθαρρύνει και άλλες χώρες να πραγματοποιήσουν επιχειρήσεις που ενδέχεται να παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο.
«Η πιο προφανής συνέπεια είναι ότι η Κίνα θα εκμεταλλευτεί την ευκαιρία για να εισβάλει στην Ταϊβάν», δήλωσε ο Ρόμπερτσον. «Αυτή είναι η πιο κατάλληλη στιγμή για να το κάνει, ενισχυμένη από το προηγούμενο της εισβολής του Τραμπ στη Βενεζουέλα και, φυσικά, από τον κατευνασμό της Ρωσίας κατά την εισβολή της στην Ουκρανία. Μάλιστα, θα έλεγα ότι η εισβολή του Τραμπ στη Βενεζουέλα είναι το έγκλημα της επίθεσης, το ίδιο έγκλημα που έχει διαπράξει ο Πούτιν εισβάλλοντας στην Ουκρανία».
Η Ντομίνγκες Ρεδόντο πρόσθεσε ότι αυτό θα μπορούσε να αποδυναμώσει περαιτέρω το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. «Το Συμβούλιο Ασφαλείας ήταν ο μηχανισμός πρόληψης του τρίτου παγκόσμιου πολέμου», είπε. «Αυτός έχει αποδομηθεί πλήρως, κυρίως από τις ΗΠΑ, αλλά και από το Ηνωμένο Βασίλειο όταν πήγε σε πόλεμο χωρίς εξουσιοδότηση στο Ιράκ. Το Συμβούλιο Ασφαλείας έχει διαβρωθεί».
Ποιες είναι οι διεθνείς αντιδράσεις;
Ο πρόεδρος της Βραζιλίας Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα καταδίκασε την στρατιωτική επίθεση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και τη σύλληψη Μαδούρο, λέγοντας ότι η κίνηση αυτή υπερέβη κάθε «αποδεκτό όριο».
Η Κούβα κατήγγειλε αυτό που χαρακτήρισε ως μια «εγκληματική» επίθεση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα, ενώ ο πρόεδρος της Κολομβίας ανακοίνωσε ότι διέταξε την ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων στα σύνορα με τη Βενεζουέλα, μετά την επίθεση που εξαπέλυσαν αμερικανικές δυνάμεις στη γειτονική του χώρα.
Ο Γουστάβο Πέτρο χαρακτήρισε τα αμερικανικά πλήγματα «επίθεση κατά της κυριαρχίας» της Λατινικής Αμερικής, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο μιας ανθρωπιστικής κρίσης. Μεξικό, Χιλή και άλλες χώρες της Κεντρικής και Λατινικής Αμερικής καταδίκασαν την αμερικανική επίθεση.
Η Ρωσία, ο κύριος σύμμαχος της Βενεζουέλας, καταδίκασε «μια πράξη ένοπλης επιθετικότητας», απορρίπτοντας «τα προσχήματα που χρησιμοποιήθηκαν για να δικαιολογήσουν τέτοιες ενέργειες» και εκφράζοντας τη λύπη της που «η ιδεολογική εχθρότητα θριάμβευσε επί του κοινού πραγματισμού».
Ένας άλλος υποστηρικτής της Βενεζουέλας, το Ιράν, έκανε λόγο για μια «κατάφωρη παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας και εδαφικής ακεραιότητας της χώρας», καταδικάζοντας «την παράνομη επιθετικότητα των ΗΠΑ».
Στην Ευρώπη, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε σχετικά με τις εξελίξεις στη Βενεζουέλα πως «πποιαδήποτε λύση να σέβεται το διεθνές δίκαιο», ενώ η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας ζήτησε αυτοσυγκράτηση και σεβασμό του διεθνούς δικαίου
Η Ισπανία προσφέρθηκε επίσης ως διαπραγματευτής για να βοηθήσει να βρεθεί μια ειρηνική λύση στη Βενεζουέλα.
Η Βενεζουέλα ζήτησε έκτακτη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας για αργότερα σήμερα Σάββατο.
Από την Ελλάδα, σύσσωμα τα κόμματα της προοδευτικής αντιπολίτευσης καταδίκασαν σφοδρά την αμερικανική επίθεση, ενώ το ΥΠΕΞ της χώρας περιορίστηκε να αναφέρει ότι… παρακολουθεί στενά της εξελίξεις.