Η χρηστή δημοσιονομική διαχείριση, η λογοδοσία και η προστιθέμενη αξία για την ΕΕ πρέπει να διασφαλιστούν από τον σχεδιασμό μέχρι την εφαρμογή, τονίζει το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ), τοποθετούμενο επί των προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη νέα κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ) και την κοινή οργάνωση αγορών (ΚΟΑ) για την περίοδο 2028-2034. Σε γνώμη που δημοσίευσε σήμερα και απευθύνεται προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, το ΕΕΣ προειδοποιεί για κινδύνους που, όπως αναφέρει, απορρέουν από ασάφειες και αβεβαιότητες στο νέο πλαίσιο και ζητά να διασφαλιστεί η πλήρης ιχνηλασιμότητα της ενωσιακής χρηματοδότησης.
Η παρέμβαση του ΕΕΣ έρχεται ενώ η Επιτροπή έχει προτείνει το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) 2028-2034 συνολικού ύψους 2 τρισ. ευρώ. Κεντρικό στοιχείο του νέου σχεδιασμού είναι η δημιουργία ενός ενιαίου «Ευρωπαϊκού Ταμείου», με προϋπολογισμό που προσεγγίζει τα 865 δισ. ευρώ, το οποίο αναμένεται να αποτελέσει το μεγαλύτερο μέρος του επόμενου ΠΔΠ. Στο πλαίσιο αυτό, η ΚΓΠ -σήμερα το μεγαλύτερο πρόγραμμα γεωργικών δαπανών της ΕΕ- προβλέπεται να χρηματοδοτείται από το ενιαίο ταμείο μέσω εθνικών σχεδίων. Πρόκειται για αλλαγή-σταθμό, καθώς για πρώτη φορά από τη δημιουργία της ΚΓΠ το 1962 δεν θα υπάρχει ειδικό ταμείο για τη γεωργία, ενώ παράλληλα καταργείται και η παραδοσιακή διάρθρωση σε δύο πυλώνες (άμεση στήριξη και αγροτική ανάπτυξη).
Κατά το ΕΕΣ, οι ρυθμίσεις για τον σχεδιασμό και την έγκριση των εθνικών σχεδίων, σε συνδυασμό με μια πιο σύνθετη νομική αρχιτεκτονική, είναι πιθανό να δημιουργήσουν αβεβαιότητα. Αυτό μπορεί να μειώσει την προβλεψιμότητα για τους δικαιούχους και να οδηγήσει σε καθυστερήσεις στην κατανομή των κονδυλίων, υπονομεύοντας τελικά τον στόχο της απλούστευσης. Το ΕΕΣ υπενθυμίζει ότι, μετά τη διοργανική συμφωνία του Νοεμβρίου 2025, έχει ήδη συμφωνηθεί να μεταφερθούν ορισμένες διατάξεις από τον κανονισμό του Ευρωπαϊκού Ταμείου στον κανονισμό της ΚΓΠ, και εκτιμά ότι οι νομοθέτες θα μπορούσαν να εξετάσουν τη μεταφορά και πρόσθετων διατάξεων ώστε το πλαίσιο της πολιτικής να γίνει πληρέστερο.
Η αβεβαιότητα, ωστόσο, δεν αίρεται πλήρως, καθώς το συνολικό ύψος της χρηματοδότησης της ΚΓΠ θα αποσαφηνιστεί μόνο αφού εγκριθούν τα εθνικά σχέδια. Αυτό σημαίνει ότι οι τελικοί αποδέκτες μπορεί να μην έχουν έγκαιρη εικόνα για το τι θα λάβουν, ενώ ενδέχεται να καταστεί δυσκολότερη και η σύγκριση των δαπανών της ΚΓΠ της τρέχουσας περιόδου με τα κονδύλια που θα διατεθούν στο επόμενο ΠΔΠ.
Το ΕΕΣ επισημαίνει επίσης ότι η έλλειψη σαφήνειας για το ποιες παρεμβάσεις θα βασίζονται σε εκροές και ποιες σε ορόσημα και τιμές-στόχο μπορεί να οδηγήσει σε ασυνέπειες μεταξύ κρατών-μελών. Σε κάθε περίπτωση, υπογραμμίζει, η λογοδοσία και η ιχνηλασιμότητα οφείλουν να είναι εξασφαλισμένες, ιδιαίτερα όταν η χρηματοδότηση συνδέεται με ορόσημα και στόχους. Η παρακολούθηση της διαδρομής των χρημάτων «από τους λογαριασμούς μέχρι τους τελικούς δικαιούχους, όπως οι γεωργοί» χαρακτηρίζεται κρίσιμη προϋπόθεση για να μπορεί το ΕΕΣ να ασκήσει τον ελεγκτικό του ρόλο.
Με δεδομένη την έκταση των προτεινόμενων αλλαγών και την ευελιξία που παρέχεται στα κράτη-μέλη κατά την κατάρτιση των εθνικών σχεδίων, το ΕΕΣ σημειώνει ότι είναι δύσκολο να εκτιμηθεί με ρεαλισμό ο αντίκτυπος στην κατανομή των πόρων σε εθνικό επίπεδο. Προειδοποιεί ακόμη ότι η μεγαλύτερη ευελιξία δεν θα πρέπει να αποδυναμώσει τους κοινούς στόχους της ΚΓΠ -όπως η διασφάλιση δίκαιου εισοδήματος για τους γεωργούς, η περιβαλλοντική προστασία και η δράση για το κλίμα, καθώς και η επισιτιστική ασφάλεια- καθώς αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε άνισους όρους ανταγωνισμού και να επηρεάσει τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Για να περιοριστεί ο κίνδυνος, το ΕΕΣ υπογραμμίζει ότι η Επιτροπή καλείται να ασκήσει αποτελεσματικά τον ενισχυμένο ρόλο της.
Σύμφωνα με τις γενικές πληροφορίες, το νέο «Ευρωπαϊκό Ταμείο» θα συγχωνεύσει μέχρι σήμερα αποσυνδεδεμένα ταμεία και η ενωσιακή χρηματοδότηση για διαφορετικές μακροχρόνιες πολιτικές θα χορηγείται βάσει ενός εθνικού σχεδίου ανά χώρα. Η ΚΓΠ αναμένεται να λάβει ελάχιστη κατανομή 293,7 δισ. ευρώ για εισοδηματική στήριξη των γεωργών (το «οριοθετημένο» ποσό), ενώ άλλα μέτρα -όπως το πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης LEADER, η στήριξη των εξόχως απόκεντρων περιοχών και το πρόγραμμα της ΕΕ για τα σχολεία- θα χρηματοδοτηθούν από το μη οριοθετημένο ποσό. Η διοργανική συμφωνία προτείνει τιμή-στόχο 10% του μη οριοθετημένου ποσού για τις αγροτικές περιοχές (τουλάχιστον 48,7 δισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές), ενώ στο πλαίσιο της συμφωνίας ΕΕ-Mercosur η Επιτροπή έχει προτείνει πρόσβαση σε περίπου 45 δισ. ευρώ από το ποσό ευελιξίας ήδη από το 2028, για την κάλυψη αναγκών γεωργών και αγροτικών κοινοτήτων.
Moneyreview.gr
Ακολουθήστε το Money Review στο Google News