Η κατάσταση είναι ρευστή. Ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε την Πέμπτη ότι η Τεχεράνη έχει 10 έως 15 ημέρες για να συνάψει μια «ουσιαστική συμφωνία» με την Ουάσιγκτον, διαφορετικά« θα συμβούν άσχημα πράγματα». Οι ΗΠΑ, συγκεντρώνοντας ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή εμφανίζονται έτοιμες να εξαπολύσουν μια μεγάλη στρατιωτική επίθεση στο Ιράν. Αλλά και αυτό το… κατέρριψε με νέες δηλώσεις του ο Αμερικανός πρόεδρος.
Απαντώντας σε ερώτηση αν εξετάζει το ενδεχόμενο περιορισμένης επίθεσης για να πιέσει το Ιράν να συμφωνήσει για το πυρηνικό του πρόγραμμα, δήλωσε σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο: «Υποθέτω ότι μπορώ να πω ότι το εξετάζω».
Ο τελευταίος γύρος συνομιλιών μεταξύ των δύο χωρών ήταν μια ευκαιρία για το Ιράν να αποτρέψει τον πόλεμο, αλλά η Τεχεράνη προσέφερε ελάχιστα στην Ουάσινγκτον. Αυτό δεν οφείλεται στο γεγονός ότι οι ηγέτες του Ιράν είναι πολύ πεισματάρηδες και εγκλωβισμένοι στον παλιό τρόπο σκέψης τους.
Καλύτερος από μία αδύναμη συμφωνία
«Αντίθετα, δεν δίνουν μεγάλη σημασία στη διπλωματία. Βλέπουν τις συνομιλίες περισσότερο ως παγίδα παρά ως λύση και φαίνεται να θεωρούν έναν αναπόφευκτο πόλεμο, ως πιο καταλυτικό από μια αδύναμη συμφωνία» υποστηρίζει στους Financial Times ο Βάλι Νασρ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins.
Σε αντίθεση με τον Αλί Χασέμ, ερευνητή στο Κέντρο Ισλαμικών και ασιατικών Σπουδών του Royal Holloway του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, που υποστηρίζει ότι η Τεχεράνη κωλυσιεργεί τις συνομιλίες μέχρι τις ενδιάμεσες αμερικανικές εκλογές, ώστε να εξασφαλίσει μοχλό πίεσης, ο Νασρ επισημαίνει ότι οι Ιρανοί επικεντρώνονται στο πώς να διαχειριστούν έναν πόλεμο – και μάλιστα να τον χρησιμοποιήσουν προς όφελός τους.
Καμία εμπιστοσύνη στον Τραμπ – «Επιδίωξη του» να τους ανατρέψει
Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ δεν εμπιστεύεται καθόλου τον πρόεδρο των ΗΠΑ. Οι αξιωματούχοι δεν είναι πεπεισμένοι ότι ο Τραμπ εννοεί σοβαρά μια συμφωνία και φοβούνται ότι εξακολουθεί να επιδιώκει να τους ανατρέψει.
Η ουσία για την Τεχεράνη είναι ότι οι συνομιλίες και οποιαδήποτε επακόλουθη συμφωνία θα πρέπει να εγγυώνται ότι το Ιράν δεν θα δεχθεί επίθεση, ότι οι ΗΠΑ θα τηρήσουν τη συμφωνία και θα άρουν τις κυρώσεις και ότι δεν θα επιμείνουν στο να εγκαταλείψει το Ιράν το δικαίωμα στον εμπλουτισμό ουρανίου για μη στρατιωτικούς σκοπούς.
Ωστόσο, κανένας από αυτούς τους συμβιβασμούς δεν φαίνεται να έχει προωθηθεί στους δύο τελευταίους γύρους συνομιλιών. Αντιθέτως, οι ΗΠΑ απαιτούν από το Ιράν να παραδώσει όχι μόνο το πυρηνικό του πρόγραμμα αλλά και τους πυραύλους.
Η αποδοχή αυτών των απαιτήσεων θα έκανε πιο πιθανή την αλλαγή καθεστώτος.
Με το βλέμμα στην μοίρα του Σαντάμ
Εν ολίγοις, οι ΗΠΑ επιδιώκουν τον πλήρη αφοπλισμό του Ιράν χωρίς να άρουν τις άσχημες συνθήκες που αντιμετωπίζει η χώρα: σοβαρή οικονομική πίεση και τη συνεχή απειλή πολέμου.
Η κυβέρνηση του Ιράν φοβάται ότι θα αντιμετωπίσει είτε μια γρήγορη κατάρρευση είτε έναν αργό θάνατο – όπως ήταν η μοίρα του Ιράκ του Σαντάμ μετά τον πρώτο πόλεμο του Κόλπου.
Ο στόχος της διπλωματίας του Ιράν δεν είναι απλώς να αποφύγει έναν πόλεμο, αλλά να αλλάξει αυτές τις συνθήκες.
Πρώτος στόχος, η «εξάντληση» των ΗΠΑ
Στην Τεχεράνη παρατηρείται μια συναίνεση ότι το Ιράν δεν θα κερδίσει τίποτα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Αντίθετα, θα πρέπει να αποδεχθεί τον πόλεμο, να προετοιμαστεί για τη διαχείρισή του και να ελπίζει ότι η σύγκρουση θα οδηγήσει τελικά στην αλλαγή που επιδιώκει – εξαντλώντας τις ΗΠΑ σε σημείο που να εγκαταλείψουν την επιδίωξη μελλοντικής επιθετικότητας και να συμφωνήσουν σε μια ευνοϊκότερη πυρηνική συμφωνία.
Η πανεθνική εξέγερση και η βίαιη καταστολή της έχει ανοίξει ένα τεράστιο ρήγμα μεταξύ της Ισλαμικής Δημοκρατίας και των οργισμένων πολιτών της – και αυτό είναι επίσης μέρος των υπολογισμών του καθεστώτος.
Στόχος δεύτερος, η συσπείρωση του λαού
Οι ΗΠΑ προσδοκούν ότι ο λαός θα ξεσηκωθεί ξανά και θα ανατρέψει τους ηγέτες του.
Οι Ιρανοί κρατούντες ελπίζουν στο αντίθετο: ότι ο πόλεμος θα πυροδοτήσει το πατριωτικό φρόνημα και ο εθνικισμός θα επικρατήσει.
Αυτή τη φορά το Ιράν προετοιμάζεται για έναν μακρύ πόλεμο – μια παρατεταμένη και δαπανηρή σύγκρουση που θα επηρεάσει τους συμμάχους και τα συμφέροντα των ΗΠΑ σε ολόκληρη την περιοχή.
«Ατού» οι περιφερειακοί αντιπρόσωποι και πλήγματα σε ενεργειακές εγκαταστάσεις
Αλλά ακόμη και αν οι ΗΠΑ εξαπολύσουν ένα μαζικό χτύπημα και καταφέρουν να εμποδίσουν την ικανότητα του Ιράν να προβεί σε αντίποινα κατά των αμερικανικών δυνάμεων ή του Ισραήλ, η Τεχεράνη θα εξακολουθήσει να διατηρεί την ικανότητα να χρησιμοποιεί τους περιφερειακούς αντιπροσώπους της και να στοχεύει πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και οδούς ενεργειακού εφοδιασμού.
Θα μπορούσε ακόμη και να αποφασίσει να εκτοξεύσει μεγάλο μέρος του οπλοστασίου της εναντίον των ΗΠΑ και των συμμάχων τους πριν οι ΗΠΑ είναι σε θέση να το καταστρέψουν, κλιμακώνοντας έτσι γρήγορα τον πόλεμο.
Η Τεχεράνη μπορεί να υπολογίζει ότι όσο περισσότερο διαρκεί ο πόλεμος και όσο αυξάνεται το διακύβευμα, οι ΗΠΑ θα είναι πιο πιθανό να αναζητήσουν τρόπο να τον τερματίσουν.
Οι διαπραγματεύσεις τότε θα μπορούσαν να αποφέρουν ένα διαφορετικό -και πιο επιθυμητό- αποτέλεσμα για το Ιράν από ό,τι σήμερα.
naftemporiki.gr