Την εύθραυστη εξομάλυνση των σινο-αμερικανικών σχέσεων απειλεί ο πόλεμος στο Ιράν, μετά την απόφαση των δύο δυνάμεων για την αναβολή της πολυαναμενόμενης συνόδου κορυφής, κατόπιν της αξίωσης του προέδρου Τραμπ η Κίνα να στείλει ναυτικές δυνάμεις στον Κόλπο. Την Τρίτη, ο Τραμπ ανακοίνωσε την αναβολή του ταξιδιού του στο Πεκίνο στα τέλη του μήνα, εξαιτίας του πολέμου. Μία ημέρα νωρίτερα, είχε απειλήσει να καθυστερήσει τη σύνοδο εφόσον η Κίνα δεν συνέβαλλε με πολεμικά πλοία στην άρση του de facto ναυτικού αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν, ο οποίος κλονίζει την παγκόσμια αγορά πετρελαίου. «Θα το ήθελα πολύ, αλλά λόγω του πολέμου, πρέπει να βρίσκομαι εδώ. Ανυπομονώ να βρεθώ με τον πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ. Εχουμε πολύ καλή σχέση», δήλωσε ο Τραμπ.
Ενδειξη ότι η σχέση αυτή δεν είναι όσο θερμή όσο υποστηρίζει ο Τραμπ, αποτελεί η ψυχρή αντίδραση Κινέζων αξιωματούχων στην έκκληση του Αμερικανού προέδρου για συνοδεία εμπορικών πλοίων στα Στενά από ναυτικές δυνάμεις ξένων κρατών. Ερωτηθείς τη Δευτέρα για την πρόταση του προέδρου, ο εκπρόσωπος του κινεζικού ΥΠΕΞ, Λι Τζιαν, σημείωσε μόνο ότι η χώρα του «κάλεσε όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές να δώσουν τέλος στις στρατιωτικές επιχειρήσεις».
Δημοφιλής Κινέζος μπλόγκερ έγραψε ότι το αίτημα του Τραμπ ήταν τόσο παράλογο, όσο αν ο Λευκός Οίκος προσκαλούσε ιρανικά πολεμικά πλοία να συνοδεύσουν σκάφη του πολεμικού ναυτικού των ΗΠΑ. Η ταμπλόιντ εφημερίδα του Κομμουνιστικού Κόμματος, The Global Times, αναρωτήθηκε τη Δευτέρα: «Μήπως αυτό που μας ζητούν πραγματικά οι ΗΠΑ είναι να μοιραστούμε την ευθύνη ενός πολέμου τον οποίο η Ουάσιγκτον αδυνατεί να περατώσει;».
Το Πεκίνο δεν έχει τίποτα να κερδίσει διακινδυνεύοντας προσωπικό και πλοία ή υπονομεύοντας τις σχέσεις του με την Τεχεράνη, το στενότερο σύμμαχό του στην περιοχή. Το Ιράν έχει ανακοινώσει ότι πλήττει μόνο πλοία που σχετίζονται με τις ΗΠΑ ή τους συμμάχους τους, επιτρέποντας τη διέλευση δεξαμενοπλοίων με προορισμό την Κίνα από τα Στενά του Ορμούζ. «Εδώ δεν υπάρχει το παραμικρό δίλημμα. Ανεξάρτητα από το εάν ο Τραμπ θα επισκεφθεί το Πεκίνο, η Κίνα δεν πρόκειται να στείλει πολεμικά πλοία για την πραγματοποίηση νηοπομπών στα Στενά. Θα ήταν λες και η Κίνα εισήλθε στον πόλεμο κατά του Ιράν», λέει ο Ντινγκ Λονγκ του Middle East Studies Institute του Πανεπιστημίου της Σαγκάης.
Για τον πρόεδρο Σι, ο οποίος επιδιώκει να εδραιώσει τη θέση της Κίνας ως υπερδύναμης, η συμμετοχή κινεζικών πολεμικών πλοίων θα αποτελούσε δείγμα υποταγής στην αμερικανική ηγεμονία. «Από την οπτική γωνία της Κίνας, αυτός είναι ένας αμερικανικός πόλεμος και όχι κινεζικό πρόβλημα», σχολιάζει ο Κλάους Σουνγκ, αναλυτής του Ινστιτούτου Mercator, ο οποίος ειδικεύεται στη διεθνή στρατηγική της Κίνας.
Το Πεκίνο δεν μπορεί, πάντως, να αγνοήσει ως μη γενόμενο το αίτημα του Τραμπ, καθώς κάτι τέτοιο θα απειλούσε την εμπορική εκεχειρία μεταξύ Κίνας και ΗΠΑ. Η κινεζική ηγεσία ήλπιζε πως η σύνοδος κορυφής θα βοηθούσε στην εκτόνωση της έντασης. Το Πεκίνο επιθυμεί η Ουάσιγκτον να περιορίσει τη στήριξή της προς την Ταϊβάν, να χαλαρώσει τους περιορισμούς στις εξαγωγές προϊόντων υψηλής τεχνολογίας και να επεκτείνει χρονικά την προσωρινή άρση των δασμών.
Το πρόβλημα στα Στενά
Παρά την ενίσχυση των στρατηγικών πετρελαϊκών αποθεμάτων της, η Κίνα επηρεάζεται από τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, με ποσοστό 40% των κινεζικών εισαγωγών καυσίμων να διέρχεται μέσω του διαύλου. Παρά την ανοχή των ιρανικών αρχών, ελάχιστα υπήρξαν τα κινεζικά δεξαμενόπλοια τα οποία αποτόλμησαν το ταξίδι. Χθες, εννέα κινεζικά τάνκερ έμοιαζαν αποκλεισμένα στον Κόλπο.
«Ολοι ωφελούνται από το άνοιγμα των Στενών. Το Πεκίνο θα μπορούσε να κερδίσει πολλά μεσολαβώντας για κάτι τέτοιο, μέσω κατ’ ιδίαν συνομιλιών με ΗΠΑ και Ισραήλ με στόχο μια κατάπαυση του πυρός», λέει ο Γιουν Σουν, διευθυντής του προγράμματος κινεζικών σπουδών του Stimson Center στην Ουάσιγκτον.
Η μετάθεση της ημερομηνίας της συνόδου συμφέρει και τον Σι. Αν ο πόλεμος συνεχισθεί, η ενίσχυση της διεθνούς πίεσης πάνω στην Ουάσιγκτον θα μπορούσε να μεταφρασθεί σε μεγαλύτερη επιρροή για την Κίνα. «Πεκίνο και Ουάσιγκτον τρέφουν εξίσου μεγάλες προσδοκίες για τη σύνοδο, αλλά είναι πιθανό ο Τραμπ να τη χρειάζεται περισσότερο ως τρόπο να δείξει ότι παραμένει ο άνθρωπος των deals», υπογραμμίζει ο δρ Σουν.