Η πρόταση προβλέπει τη μείωση του ΕΦΚ στα 359 ευρώ ανά 1.000 λίτρα για την αμόλυβδη βενζίνη.
Σημαντική αποκλιμάκωση στις τιμές των καυσίμων θα μπορούσε να επιφέρει μια γενναία μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στα κατώτατα επιτρεπόμενα επίπεδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ως ενδεχόμενη απάντηση στην εκτίναξη των τιμών των καυσίμων που έχει προκληθεί από τη σύρραξη στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο το δημοσιονομικό κόστος μιας τέτοιας παρέμβασης θα άγγιζε τα 1,7 δισ. ευρώ σε απώλειες φορολογικών εσόδων, την ίδια στιγμή που το «δημοσιονομικό μαξιλάρι» που διαθέτει η κυβέρνηση εάν εφαρμοσθεί η ρήτρα διαφυγής ανέρχεται σε 2 δισ. ευρώ.
Η πρόταση, που έχει τεθεί στο δημόσιο διάλογο και υποστηρίζεται μεταξύ άλλων από τον ΣΥΡΙΖΑ, προβλέπει τη μείωση του ΕΦΚ στα 359 ευρώ ανά 1.000 λίτρα για την αμόλυβδη βενζίνη, στα 330 ευρώ για το πετρέλαιο κίνησης και μόλις στα 21 ευρώ για το πετρέλαιο θέρμανσης, δηλαδή στο ελάχιστο όριο που επιτρέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι η παρέμβαση στο πετρέλαιο θέρμανσης, όπου ο φόρος θα μειωνόταν κατά 92,5%, από τα 280 ευρώ στα 21 ευρώ ανά 1.000 λίτρα. Με βάση τα σημερινά δεδομένα, η τελική τιμή θα μπορούσε να υποχωρήσει κατά περίπου 0,32 ευρώ ανά λίτρο, οδηγώντας τη μέση τιμή από τα 1,55 ευρώ κοντά στα 1,23 ευρώ, προσφέροντας ουσιαστική ανάσα στα νοικοκυριά εν μέσω αυξημένου ενεργειακού κόστους.
Αντίστοιχα, στην αμόλυβδη βενζίνη η μείωση του ΕΦΚ κατά 48,7% εκτιμάται ότι θα έριχνε την τιμή στην αντλία κατά περίπου 0,42 ευρώ ανά λίτρο. Με τις τιμές σήμερα να κινούνται κοντά στα 1,98 ευρώ, το κόστος θα μπορούσε να διαμορφωθεί περίπου στα 1,55 ευρώ, επηρεάζοντας άμεσα το κόστος μετακίνησης για εκατομμύρια οδηγούς. Για παράδειγμα, σε ένα τυπικό γέμισμα 50 λίτρων, το συνολικό κόστος θα μειωνόταν κατά περίπου 21 ευρώ, περιορίζοντας τη δαπάνη από σχεδόν 99 ευρώ σε περίπου 77,5 ευρώ.
Στο πετρέλαιο κίνησης, η μείωση κατά 25% θα είχε πιο περιορισμένη αλλά αισθητή επίδραση, με την τιμή να υποχωρεί κατά περίπου 0,10 ευρώ ανά λίτρο, από τα 1,96 ευρώ στα 1,86 ευρώ. Η εξέλιξη αυτή εκτιμάται ότι θα επηρέαζε θετικά το κόστος μεταφορών και logistics.
Οι εκτιμήσεις βασίζονται στην παραδοχή ότι ο ΕΦΚ μετακυλίεται άμεσα στην τελική τιμή και επιβαρύνεται επιπλέον με ΦΠΑ 24%, γεγονός που ενισχύει την επίδραση κάθε φορολογικής μεταβολής. Ωστόσο, παράγοντες όπως οι διεθνείς τιμές πετρελαίου, τα περιθώρια κέρδους και το κόστος διύλισης παραμένουν καθοριστικοί για τη διαμόρφωση των τελικών τιμών.
Την ίδια στιγμή, η δημοσιονομική διάσταση της πρότασης προκαλεί προβληματισμό. Τα προϋπολογισμένα έσοδα από τον ΕΦΚ στα καύσιμα για το 2026 ανέρχονται σε περίπου 4 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 2,095 δισ. προέρχονται από τη βενζίνη, 1,515 δισ. από το πετρέλαιο κίνησης και 299 εκατ. από το πετρέλαιο θέρμανσης, ενώ επιπλέον 95 εκατ. ευρώ εισρέουν από το υγραέριο.
Σε περίπτωση εφαρμογής των μειώσεων, τα συνολικά έσοδα θα μπορούσαν να περιοριστούν στα 2,3 δισ. ευρώ, σημειώνοντας πτώση κοντά στο 40%. Η μεγαλύτερη απώλεια εκτιμάται στη βενζίνη, με περίπου 1 δισ. ευρώ λιγότερα έσοδα, ενώ στο πετρέλαιο κίνησης οι απώλειες υπολογίζονται στα 380 εκατ. ευρώ και στο πετρέλαιο θέρμανσης στα 276 εκατ. ευρώ.
Οι υπολογισμοί αυτοί έχουν στατικό χαρακτήρα και δεν αποτυπώνουν πιθανές δευτερογενείς επιδράσεις, όπως η αύξηση της κατανάλωσης λόγω χαμηλότερων τιμών ή η τόνωση της οικονομικής δραστηριότητας.