Η παγκόσμια αγορά φυσικού αερίου βρίσκεται αντιμέτωπη με μια απότομη και επικίνδυνη καμπή, καθώς τα τελευταία φορτία LNG από τον Περσικό Κόλπο πλησιάζουν στους προορισμούς τους.
Μέσα στις επόμενες 10 ημέρες, η ροή από την περιοχή ενδέχεται να μηδενιστεί, προειδοποιούν σε ρεπορτάζ τους οι Financial Times, προκαλώντας σοβαρούς τριγμούς στην ενεργειακή ασφάλεια και εκτόξευση τιμών διεθνώς.
Η κρίση πυροδοτήθηκε από τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν, που ουσιαστικά έκοψε την έξοδο του LNG από τον Περσικό Κόλπο.
Το Κατάρ – που καλύπτει περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής LNG – αναγκάστηκε να διακόψει τις εξαγωγές του, ενώ οι υποδομές του υπέστησαν σοβαρές ζημιές μετά από πυραυλικές επιθέσεις.
Ωστόσο, η αγορά δεν έχει ακόμη βιώσει πλήρως το σοκ. Δεξαμενόπλοια που είχαν φορτώσει πριν την έναρξη του πολέμου συνεχίζουν να φτάνουν σε Ασία και Ευρώπη. Όταν όμως αυτά εξαντληθούν, το πραγματικό μέγεθος της κρίσης θα γίνει αισθητό.
Ασία και Ευρώπη μπροστά σε δύσκολες επιλογές
Η Ασία, που απορροφά σχεδόν το 90% των εξαγωγών LNG της περιοχής, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή. Μόλις ένα φορτίο από τον Κόλπο αναμένεται ακόμη να φτάσει στην Ασία, ενώ έξι κατευθύνονται προς την Ευρώπη.
Οι χώρες που εξαρτώνται από εισαγωγές καλούνται πλέον να επιλέξουν μεταξύ τριών επώδυνων λύσεων, σημείωνουν οι FT:
- να πληρώσουν πολύ υψηλότερες τιμές για LNG από εναλλακτικές πηγές,
- να στραφούν σε πιο ρυπογόνα καύσιμα,
- ή να επιβάλουν περιορισμούς στην κατανάλωση.
Ήδη αρκετές ασιατικές οικονομίες εξετάζουν μέτρα όπως περιορισμό της βιομηχανικής δραστηριότητας ή ακόμη και τετραήμερη εργασία για εξοικονόμηση ενέργειας.
Πακιστάν: Το πρώτο «θύμα» της κρίσης
Το Πακιστάν βρίσκεται στην πλέον ευάλωτη θέση, καθώς σχεδόν το 99% των εισαγωγών LNG προέρχεται από το Κατάρ.
Τα δύο τερματικά LNG της χώρας λειτουργούν ήδη στο ένα έκτο της κανονικής δυναμικότητας και αναμένεται να σταματήσουν πλήρως έως το τέλος του μήνα. Οι τελευταίες ποσότητες έχουν σχεδόν εξαντληθεί, ενώ οι προσπάθειες εξεύρεσης νέων φορτίων έχουν αποτύχει λόγω των εκρηκτικών τιμών.
Οι τιμές LNG στην Ασία έχουν διπλασιαστεί, φτάνοντας περίπου τα 23 δολάρια ανά MMBtu, ενώ αυξημένα είναι και τα κόστη μεταφοράς λόγω μεγαλύτερων διαδρομών και υψηλών ναύλων.
Η χώρα αναμένεται να στραφεί σε πιο ρυπογόνα καύσιμα, όπως το fuel oil, ενώ εκτιμάται ότι θα αντιμετωπίσει ενεργειακές δυσκολίες για χρόνια.
Ντόμινο πιέσεων σε Ασία
Το Μπανγκλαντές βρίσκεται σε παρόμοια κατάσταση, με ήδη εφαρμοζόμενα μέτρα περιορισμού, όπως το κλείσιμο πανεπιστημίων για εξοικονόμηση ενέργειας.
Η Ταϊβάν έχει κινηθεί ταχύτερα, εξασφαλίζοντας εναλλακτικά φορτία έως τα τέλη Απριλίου, ωστόσο το καλοκαίρι – με αυξημένη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας – θεωρείται κρίσιμο σημείο καμπής.
Κίνα και Ιαπωνία εξετάζουν αγορές από τη spot αγορά, αλλά ταυτόχρονα προετοιμάζονται για επιστροφή στον άνθρακα και, στην περίπτωση της Ιαπωνίας, και στην πυρηνική ενέργεια.
Επιστροφή σε άνθρακα και πυρηνικά
Η ενεργειακή μετάβαση τίθεται προσωρινά σε δεύτερη μοίρα. Η Κίνα, που λαμβάνει περίπου το 30% του LNG της από τον Κόλπο, μπορεί να αυξήσει την εγχώρια παραγωγή και να στραφεί στον άνθρακα.
Η Ιαπωνία, με μικρότερη εξάρτηση (περίπου 6%), επανενεργοποιεί πυρηνικούς σταθμούς και αυξάνει τη χρήση άνθρακα για να καλύψει τις ανάγκες της.
Ακόμη και αν αποκατασταθεί η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, η αγορά LNG θα παραμείνει υπό πίεση.
Περίπου το 17% της παραγωγικής ικανότητας του Κατάρ θα παραμείνει εκτός λειτουργίας για τρία έως πέντε χρόνια λόγω των ζημιών στο συγκρότημα Ras Laffan, με τη χώρα να εξετάζει ακόμη και ενεργοποίηση ρητρών ανωτέρας βίας σε μακροχρόνια συμβόλαια.
Το επόμενο ενεργειακό σοκ
Η κρίση αυτή απειλεί να εξελιχθεί σε ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά σοκ των τελευταίων δεκαετιών, με επιπτώσεις που εκτείνονται πολύ πέρα από την αγορά φυσικού αερίου: στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, στη βιομηχανική παραγωγή και τελικά στην παγκόσμια οικονομία.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα υπάρξουν ελλείψεις — αλλά πόσο βαθιές και πόσο παρατεταμένες θα είναι.