Φόρτωση Text-to-Speech…
Δεν της αρέσει να μιλάει για «θέματα» στη λογοτεχνία· γράφει σαν να μαζεύει μικρές σκηνές της καθημερινής ζωής σε μιαν άλλη Αργεντινή, που δεν έχει τάνγκο, ποδόσφαιρο, ούτε καν Μπουένος Αϊρες. Η Σέλβα Αλμάδα πέρασε την παιδική και την εφηβική της ηλικία σε μια περιοχή της ανατολικής Αργεντινής ανάμεσα σε ποτάμια και εκείνο το τοπίο διαμόρφωσε τον κόσμο της. Μετακόμισε στην πρωτεύουσα στα 23 της χρόνια κι εκεί ξεκίνησε τη λογοτεχνική της καριέρα. Σήμερα είναι 53 ετών και μία από τις πιο φημισμένες διεθνώς συγγραφείς της Αργεντινής. Το πρώτο της βιβλίο, «Ο άνεμος που σαρώνει», έκανε αμέσως αίσθηση, μεταφέρθηκε στο θέατρο, στη μεγάλη οθόνη και στην όπερα στο Ρίο ντε λα Πλάτα, βραβεύθηκε και πολυμεταφράστηκε. Το «Δεν είναι ποτάμι» του 2025 συμπεριελήφθη στη βραχεία λίστα για το βραβείο Μπούκερ.
Η παρουσία της στο 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Αθήνας συζητήθηκε πολύ θετικά, καθώς αυτό το «κορίτσι από την επαρχία», όπως εχει αυτοχαρακτηρισθεί, διατηρεί το ίδιο χαμηλό προφίλ και την ήρεμη συγκέντρωση που υπάρχει στα γραπτά της μιλώντας για θέματα επείγοντα σαν τις γυναικοκοτονίες ή τις ρίζες της ανδροκρατίας. Ξεκινώντας τη συνέντευξή μας, σχολιάζουμε ότι στα βιβλία της η Αργεντινή δεν μοιάζει με τη χώρα των πρόσφατων διαδηλώσεων και των πολιτικών σκανδάλων, αλλά έχει μια σχεδόν μυστικιστική γεωγραφία. «Σε μια χώρα τόσο εκτεταμένη σαν τη δική μου, οι τόποι δεν μοιάζουν καθόλου μεταξύ τους. Λόγω του μεγέθους της, στην ουσία υπάρχουν πολλές Αργεντινές και η καθεμία έχει τα δικά της χαρακτηριστικά, τον δικό της τρόπο ομιλίας και σκέψης. Γεννήθηκα στα νοτιοδυτικά, σε μια περιοχή που ονομάζεται “Εντρε Ρίος” (“ανάμεσα σε ποτάμια”), με πολύ πράσινο, πολλά πουλιά και ζώα, αλλά και πολλές προκαταλήψεις και συντηρητισμό. Το περιβάλλον είναι ένας επιπλέον χαρακτήρας στα βιβλία μου και μάλιστα καθόλου δευτερεύων, μάλλον καθοριστικός. Για τους τουρίστες εμφανίζεται σαν απειλή. Αντίθετα για τους ντόπιους είναι ένα είδος μητέρας που τους φροντίζει και τους αγκαλιάζει», εξηγεί.
Συζητούμε ότι οι ανδρικοί χαρακτήρες που δημιουργεί μοιάζουν με ποτάμια – υπόγεια, ορμητικά, απρόβλεπτα, βίαια. «Υπάρχει η βία που είναι ορατή με την πρώτη ματιά, η επιφανειακή θα λέγαμε. Κι από την άλλη, υπάρχει η δυσοίωνη σιωπή που προοιωνίζεται μια έκρηξη. Και ύστερα, πάλι σιωπή. Μεταξύ της μιας σιωπής και της άλλης, μπορούμε να διαισθανθούμε τον παλμό της βίας. Οπότε για μένα αυτές οι δύο καταστάσεις –η δυσοίωνη σιωπή που προηγείται και έπεται μιας έκρηξης και το ξέσπασμα– είναι πολύ ουσιαστικές συνθήκες στην κατασκευή του μυθιστορήματος». Ωστόσο δεν γράφει καταγγελτικά για την πατριαρχία της Αργεντινής. Την ενδιαφέρει η πολυπλοκότητα της βίας, οι ρίζες της. «Ο “ματσισμός” είναι μέρος της συμπεριφοράς των ηρώων μου, όμως υπάρχουν κι άλλες αποχρώσεις στον χαρακτήρα τους». Πραγματικά, στο μυθιστόρημα «Δεν είναι ποτάμι», ο Ενέρο Ρέι είναι ένας τύπος με το βεβαρημένο παρελθόν ενός σκληρού αστυνομικού, αλλά είναι το ίδιο πρόσωπο που όταν η μητέρα του γερνάει, τη φροντίζει και στο τέλος πεθαίνει στην αγκαλιά του. «Αλλωστε, υπάρχει και η βία του καπιταλισμού. Γιατί μιλάμε για ήρωες εκτός συστήματος, που προέρχονται από τη φτωχή τάξη, είναι ανεκπαίδευτοι και χωρίς ορίζοντες που θα τους δώσουν ελπίδες για το μέλλον», προσθέτει.
Ομως κάθε 30 ώρες στην Αργεντινή μια γυναίκα πεθαίνει από το χέρι ενός άνδρα. Και η Αλμάδα έχει γράψει στο ερευνητικό non fiction βιβλίο της για την έμφυλη βία στη χώρα της «Νεκρά κορίτσια» ότι είναι καθαρά θέμα τύχης που και η ίδια είναι ζωντανή. «Η ιδέα για το βιβλίο δεν μου ήρθε ξαφνικά. Το ζήτημα στην κοινωνία ήταν ολοένα και πιο παρόν και ενδιαφερόμουν για αυτό αρκετά χρόνια. Αυτό τροφοδότησε την επιθυμία μου να βρεθώ στους τόπους παλιών εγκλημάτων που παραμένουν ανεξιχνίαστα και να μιλήσω με τις οικογένειες των θυμάτων». Λίγο μετά την κυκλοφορία του βιβλίου, το 2014, έλαβε χώρα το πρώτο κίνημα «Ni una menos» (Ούτε μία λιγότερη) στην Αργεντινή.
Τη ρωτάμε εάν η επιτυχία που έχει γνωρίσει την εγκλωβίζει σε έναν «επιτυχημένο» τρόπο γραφής, ενώ είχε μάθει να εργάζεται με τη γραφή χωρίς προσδοκίες. «Οχι, προσπαθώ να ξεχνάω αυτά τα πράγματα, υποψηφιότητες Booker, βραβεία, να ξεχνάω ακόμη κι αν θα κυκλοφορήσω επόμενο βιβλίο. Διαφορετικά θα ένιωθα επιπλέον πίεση. Ούτως ή άλλως, η γραφή είναι μεγάλη δέσμευση. Είναι μια ευθύνη για μένα να γράφω, οπότε το να σκέφτομαι αναγνώστες και κριτικές θα με έκανε να γράφω ακόμη λιγότερο από ό,τι τώρα».
Τα βιβλία της Σέλβα Αλμάδα κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος σε μετάφραση της Αγγελικής Βασιλάκου.