Το κίνημα του «digital detox» (ψηφιακή αποτοξίνωση) κερδίζει όλο και μεγαλύτερη δημοτικότητα, με την Gen Z να θέλει να προσπαθεί να περιορίσει τον χρόνο μπροστά στις οθόνες.
Μπαρ, εστιατόρια και μορφές ψυχαγωγίας χωρίς κινητά αυξάνονται, ενώ οι θήκες φύλαξης κινητών γίνονται απαραίτητο αντικείμενο σε σχολεία, γάμους, χορούς και retreats, την ώρα που το ενδιαφέρον για εφαρμογές που βοηθούν στον περιορισμό της χρήσης κινητού έχει εκτοξευθεί.
Ο Κόσταντιν Κούσλεφ, αναπληρωτής καθηγητής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Georgetown, σημειώνει ότι η συνειδητή αποχή από τις οθόνες έχει αυξηθεί σημαντικά τον τελευταίο χρόνο, παράλληλα με την άνοδο της μοναξιάς. Πάνω από τους μισούς ενήλικες στις ΗΠΑ δήλωσαν ότι βιώνουν σημάδια μοναξιάς, ενώ τα ποσοστά κατάθλιψης σε άτομα κάτω των 30 ετών έχουν υπερδιπλασιαστεί από το 2017 έως τις αρχές του 2026.
Η εξέλιξη αυτή συνδέεται και με την αυξανόμενη συνειδητοποίηση ότι οι αλγόριθμοι έχουν σχεδιαστεί ώστε να είναι όσο το δυνατόν πιο εθιστικοί. Σύμφωνα με έρευνα της YouGov το 2025, το 47% των νέων κάτω των 30 προσπαθεί να μειώσει τον χρόνο οθόνης, σε σύγκριση με το 32% των μεγαλύτερων ηλικιών.
Παράλληλα, ομάδες ψηφιακής ευεξίας αξιοποιούν τα ίδια τα social media για να προωθήσουν δραστηριότητες εκτός διαδικτύου, όπως η μη κερδοσκοπική οργάνωση #HalfTheStory και το The Offline Club, που έχει επεκταθεί διεθνώς. Οι πρωτοβουλίες αυτές στοχεύουν όχι στην απόρριψη της τεχνολογίας, αλλά στη δημιουργία μιας πιο υγιούς ισορροπίας, όπου η τεχνολογία λειτουργεί υποστηρικτικά και όχι καταναλωτικά.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί μαθητής λυκείου στη Νέα Υόρκη που δημιούργησε ένα παιχνίδι θησαυρού χωρίς κινητά, ενθαρρύνοντας την άμεση ανθρώπινη αλληλεπίδραση, καθώς, όπως σημειώνει, συχνά συγχέουμε τα likes με την πραγματική επικοινωνία.
Αντίστοιχα, νέοι που συμμετέχουν σε τέτοια προγράμματα αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο σε ζητήματα τεχνολογίας και κοινωνίας. Το βασικό μήνυμα, σύμφωνα με τους διοργανωτές, είναι ότι οι απαγορεύσεις από μόνες τους δεν αρκούν· απαιτούνται τοπικές λύσεις, εκπαίδευση σε όλα τα σχολεία, ενδυνάμωση και χρηματοδότηση των νέων, καθώς και τεκμηριωμένη έρευνα για την αποτελεσματική εφαρμογή τέτοιων πρωτοβουλιών.