Ενα χρόνο μετά τη περιοδεία του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, στον Κόλπο, το όραμα της περιοχής για ένα γεωπολιτικά σταθερό μέλλον μετά το πετρέλαιο – βασισμένο στον τουρισμό, την τεχνητή νοημοσύνη και τα αμερικανικά κεφάλαια – έχει δεχθεί ισχυρό πλήγμα, σύμφωνα με ανάλυση του αμερικανικού ειδησεογραφικού ιστότοπου Axios.
Τα επενδυτικά σχέδια ύψους τρισεκατομμυρίων δολαρίων που εξασφάλισε ο Τραμπ κατά την επίσκεψή του βρίσκονται πλέον στον «αέρα». Το ίδιο ισχύει και για τη λεγόμενη «χρυσή εποχή» των ΗΠΑ που, όπως είχε υποστηρίξει ο Αμερικανός πρόεδρος, θα χρηματοδοτούνταν εν μέρει από κεφάλαια του Κόλπου.
Η περιοδεία Τραμπ ίσως αποδειχθεί το αποκορύφωμα της ιδέας ότι το μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης, των παγκόσμιων επενδύσεων και της γεωπολιτικής θα περνά από τον Κόλπο.
Οπως δήλωσε στον Axios ο διευθύνων σύμβουλος της Constellation, Τζο Ντομίνγκεζ, κανείς πλέον δεν σπεύδει να κατασκευάσει κέντρα δεδομένων αξίας 20 δισ. δολαρίων στη Σαουδική Αραβία ή τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Πρόσφατα αποδείχθηκε ότι το Ιράν έχει τη δυνατότητα να τα πλήξει χρησιμοποιώντας φθηνά drones.
Οι ηγέτες του Κόλπου έχουν αφιερώσει δεκαετίες στο να δημιουργήσουν το «μοντέλο του Ντουμπάι» – προβάλλοντας τη σταθερότητα ως «πολυτελές προϊόν» για τουρίστες, ξένους εργαζόμενους και επενδυτές. Οι επιθέσεις του Ιράν σε πολυτελή ξενοδοχεία και αεροδρόμια υπονόμευσαν αυτό το αφήγημα.
Το LIV Golf, επαγγελματικό πρωτάθλημα γκολφ ανδρών που ιδρύθηκε το 2021, χρηματοδοτούμενο από το κρατικό ταμείο της Σαουδικής Αραβίας, με επενδύσεις άνω των 5 δισ. δολαρίων, αποτελεί το πρώτο μεγάλο «θύμα» της ανάγκης περιορισμού δαπανών, καθώς μειώνονται τα έσοδα από το πετρέλαιο.
Η εποχή των «λευκών επιταγών» του Ριάντ για δράσεις κύρους -από υπερπαραγωγές πυγμαχίας και φεστιβάλ έως τη φουτουριστική πόλη NEOM- δέχεται ισχυρές πιέσεις ενόψει και του Μουντιάλ του 2034.
Τα ΗΑΕ, τα οποία είχαν δεσμευτεί για επενδύσεις 1,4 τρισ. δολαρίων στις ΗΠΑ, αποχωρούν πλέον από τον ΟΠΕΚ ώστε να διαχειρίζονται ανεξάρτητα την παραγωγή πετρελαίου τους. Η ανακοίνωση έγινε την ίδια ημέρα που ο πρίγκιπας διάδοχος της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, συγκάλεσε σύνοδο ηγετών του Κόλπου στην Τζέντα, με τους Σαουδάραβες να αιφνιδιάζονται και να αντιδρούν.
Η ρήξη
Η απομάκρυνση των ΗΑΕ από το σαουδαραβικό καρτέλ πετρελαίου αποτελεί την τελευταία ένδειξη μιας βαθύτερης αντιπαλότητας, που τροφοδοτείται από διαφορετικές συμμαχίες και διαφωνίες για την Υεμένη, το Σουδάν και το Παλαιστινιακό, αλλά και από προσωπικές εντάσεις μεταξύ των ηγετών. Ο πόλεμος με το Ιράν όξυνε περαιτέρω τη ρήξη.
Ο πρόεδρος των ΗΑΕ, Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ, επιδίωξε αρχικά να αποτραπεί ο πόλεμος και άσκησε πιέσεις στον Τραμπ προς αυτή την κατεύθυνση. Οταν όμως ξέσπασε, υποστήριξε το σενάριο της πλήρους επικράτησης, ώστε το Ιράν να μην εξέλθει ενισχυμένο από τη σύρραξη.
Αντίθετα, ο ηγέτης της Σαουδικής Αραβίας είχε αρχικά φιλοπολεμική στάση, αλλά στη συνέχεια αναζήτησε διέξοδο, καθώς οι επιπτώσεις στην πετρελαϊκή οικονομία της χώρας έγιναν εμφανείς.
Το Κατάρ, από την πλευρά του, υπέστη σοβαρό πλήγμα στις εξαγωγές φυσικού αερίου και στη στρατηγική του υπέρ μίας ισορροπημένης θέσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, έπειτα από επιθέσεις που δέχθηκε.
Τα ΗΑΕ ενισχύουν πλέον τη στρατηγική των Συμφωνιών του Αβραάμ και τη συνεργασία με το Ισραήλ, το οποίο τούς παρείχε για πρώτη φορά δυνατότητες αντιπυραυλικής άμυνας στην αρχή του πολέμου. Η Σαουδική Αραβία, αντίθετα, προσεγγίζει την Τουρκία και το Πακιστάν.
Ο Τραμπ εξακολουθεί να επιδιώκει μία ιστορική συμφωνία εξομάλυνσης σχέσεων μεταξύ Ισραήλ και Σαουδικής Αραβίας, όμως η στάση του Ριάντ έχει γίνει πιο επιφυλακτική μετά την έναρξη του πολέμου.
Η κυβέρνηση Τραμπ άργησε να αντιληφθεί το βάθος της ρήξης μεταξύ ΗΑΕ και Σαουδικής Αραβίας και επέλεξε να μην παρέμβει, σύμφωνα με αμερικανικές και περιφερειακές πηγές του Axios.
Στα πρώτα στάδια της κρίσης, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο διαβεβαίωσε τις δύο πλευρές ότι οι ΗΠΑ δεν θα πάρουν θέση.
Ο απεσταλμένος του Τραμπ και γαμπρός του, Τζάρεντ Κούσνερ — με στενές σχέσεις και επιχειρηματικά συμφέροντα στην περιοχή — επίσης απέφυγε την εμπλοκή.
Προσωρινό σοκ;
Τα κράτη του Κόλπου, βέβαια, εξακολουθούν να διαθέτουν τεράστια ενεργειακά αποθέματα και κεφάλαια, καθώς και ισχυρούς δεσμούς ασφάλειας με τις ΗΠΑ, που ενισχύθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Ορισμενοι αναλυτές θεωρούν την κρίση με το Ιράν προσωρινό σοκ και όχι υπαρξιακή απειλή για τις οικονομίες της περιοχής.
Σε κάθε περίπτωση, έναν χρόνο μετά την περιοδεία του στον Κόλπο, οι υποσχέσεις Τραμπ για επενδυτική άνθηση έρχονται σε σύγκρουση με τις συνέπειες του πολέμου με το Ιράν — και η αποκατάσταση των ζημιών ενδέχεται να απαιτήσει περισσότερο χρόνο από αυτόν που απομένει μέχρι τη λήξη της θητείας του.
Με πληροφορίες από Axios