Οταν ο πόλεμος στο Ιράν απέκλεισε τον Περσικό Κόλπο, πριν από 2,5 μήνες, ένα πλεόνασμα αργού πετρελαίου που βρισκόταν μέσα σε δεξαμενές αποθήκευσης και σε πλοία, λειτούργησε σαν δίχτυ προστασίας για την παγκόσμια οικονομία.
Ομως, τώρα αυτή η πλεονάζουσα προσφορά μειώνεται με ρυθμούς ρεκόρ, με αποτέλεσμα αναλυτές και στελέχη πετρελαϊκών εταιρειών να προβλέπουν ότι η σχετική ηρεμία στις αγορές ενέργειας δεν θα συνεχιστεί. Εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά, ο πλανήτης απέχει λίγες εβδομάδες από την εμφάνιση σοβαρών ελλείψεων σε βασικά καύσιμα και την εκτόξευση των τιμών.
Η αξιοποίηση ιδιωτικών, αλλά και κρατικών στρατηγικών αποθεμάτων, σε συνδυασμό με τη μείωση της ζήτησης που έφεραν οι υψηλότερες τιμές, βοήθησαν την παγκόσμια οικονομία να «αγοράσει χρόνο» και να αποτρέψει, μέχρι τώρα, την έκρηξη των τιμών του πετρελαίου. Ομως για τους επόμενους μήνες τα περιθώρια στενεύουν.
Τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου σε δεξαμενές στην ξηρά και σε δεξαμενόπλοια στη θάλασσα μειώνονται, με τους υψηλότερους ρυθμούς που έχουν καταγραφεί ποτέ από την έναρξη του πολέμου.
Τον Μάρτιο και τον Απρίλιο μειώθηκαν κατά 250 εκατ. βαρέλια, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας. Πρόκειται για ποσότητα που ισοδυναμεί με το πετρέλαιο που καταναλώνεται παγκοσμίως σε περίπου 2,5 ημέρες.
Τα περιθώρια για να αποφευχθεί η μείωση των αποθεμάτων σε κρίσιμα επίπεδα (αυτό που στον κλάδο ονομάζεται «tank bottoms» – «πάτος των δεξαμενών») μειώνονται ραγδαία, τονίζει η Wall Street Journal.
Η JPMorgan εκτίμησε ότι με κλειστό το Ορμούζ, τα αποθέματα πετρελαίου σε μια ομάδα πλουσίων χωρών θα μπορούσαν να υποχωρήσουν σε επίπεδα επιφυλακής στις αρχές του επομένου μηνός.
Σε μια έκθεση με τίτλο «Η ψευδαίσθηση της αφθονίας», η JPMorgan εκτίμησε ότι εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν αποκλεισμένα, τα αποθέματα πετρελαίου σε μια ομάδα πλουσίων χωρών θα μπορούσαν να υποχωρήσουν σε επίπεδα επιφυλακής («operational stress levels») στις αρχές του επομένου μηνός και στον «πάτο» («operational floor level») μέχρι τον Σεπτέμβριο. Ο οίκος, πάντως, δεν πιστεύει ότι τα αποθέματα θα φτάσουν πραγματικά σ’ αυτά τα επίπεδα, καθώς η εμπειρία του παρελθόντος έχει δείξει ότι η ζήτηση μειώνεται πριν φτάσουμε εκεί.
Οι επιπτώσεις των ελλείψεων στον εφοδιασμό με πετρέλαιο είναι τεράστιες. Οι τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ αγγίζουν ήδη τα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων ετών και θα μπορούσαν να εκτοξευθούν υψηλότερα όταν τα αποθέματα μειωθούν.
Οι αεροπορικές εταιρείες αναδιοργανώνουν τις πτήσεις τους για να προσαρμοστούν σε πιθανές ελλείψεις αεροπορικών καυσίμων. Οι αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών σχετικά με το αν θα αυξήσουν τα επιτόκια θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από το εάν θα υπάρξουν ελλείψεις πετρελαίου. Ο διευθύνων σύμβουλος της Saudi Aramco, της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας της Σαουδικής Αραβίας, δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι τα παγκόσμια αποθέματα προϊόντων διύλισης όπως η βενζίνη και τα αεροπορικά καύσιμα, θα μπορούσαν να φτάσουν σε «κρίσιμα χαμηλά επίπεδα» ενόψει της καλοκαιρινής περιόδου.
Εως τώρα η παγκόσμια αγορά πετρελαίου «άντεξε» το πλήγμα από τον πρωτόγνωρο αποκλεισμό του Ορμούζ πολύ καλύτερα από ό,τι αναμενόταν, καθώς τόσο το Ιράν όσο και η Ρωσία είχαν εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου σε πλοία, αναζητώντας αγοραστές.
Οταν το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών έδωσε το πράσινο φως για να εξαιρεθούν από τις κυρώσεις, αυτή η προσφορά εισέρρευσε στην αγορά. Ενα ακόμη σημαντικό ανάχωμα ήταν η αξιοποίηση των στρατηγικών αποθεμάτων, καθώς τα 32 κράτη-μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας απελευθέρωσαν περίπου 164 εκατ. βαρέλια έως τις 8 Μαΐου, βοηθώντας στην αντιστάθμιση των δέκα εκατ. βαρελιών που χάνονταν ημερησίως στον Κόλπο. Ο Οργανισμός αναμένει από τα μέλη του να απελευθερώσουν επιπλέον 210 εκατ. βαρέλια κρατικών αποθεμάτων έως τα τέλη Ιουλίου.
Ομως, η απελευθέρωση αποθεμάτων δεν είναι το ίδιο με την αντικατάσταση της προσφοράς, καθώς απλά μεταθέτει το πρόβλημα των ελλείψεων από σήμερα στο μέλλον, όταν οι κυβερνήσεις και οι εταιρείες θα πρέπει τελικά να αποκαταστήσουν τα εξαντλημένα αποθέματα.
Από την άλλη πλευρά, ακόμη κι αν η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη καταλήξουν σε μια γρήγορη συμφωνία για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, η φυσική ροή πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο δεν θα ανακάμψει αμέσως, υποστηρίζουν αναλυτές. Η απομάκρυνση των ναρκών, η επισκευή των υποδομών και η αναδιοργάνωση των logistics στις θαλάσσιες μεταφορές θα σημάνουν καθυστερήσεις τουλάχιστον δύο έως τριών μηνών για την επανέναρξη της κανονικής θαλάσσιας κυκλοφορίας.
«Η προσφορά είναι απίθανο να ανακάμψει τις επόμενες εβδομάδες ή τους επόμενους μήνες, ακόμη κι αν τα Στενά ανοίξουν αύριο», τονίζει στη Wall Street Journal ο Τάμας Βάργκα, αναλυτής της πετρελαϊκής εταιρείας PVM.