Η Ευρώπη δυσκολεύεται να ακολουθήσει τον ρυθμό στην παγκόσμια κούρσα των μεγάλων δυνάμεων. Οι ηγέτες της ηπείρου εξέφραζαν εδώ και πολύ καιρό φόβους ότι η Ευρώπη θα μείνει πίσω, όσο οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ρωσία ανταγωνίζονται για οικονομική, τεχνολογική και στρατιωτική κυριαρχία. Τώρα, ανησυχούν ότι φτάσαμε σε αυτό το σημείο.
Η αίσθηση αυτή ενισχύθηκε το καλοκαίρι, όταν ΗΠΑ και Κίνα ξανάγραψαν τους κανόνες του παγκόσμιου εμπορίου, αφήνοντας την Ευρώπη στο περιθώριο, ενώ πιο πρόσφατα ο Λευκός Οίκος παρουσίασε σχέδιο για λήξη του πολέμου στην Ουκρανία, χωρίς τη συμβολή των Ευρωπαίων ηγετών. Ως απάντηση, η Ε.Ε. ετοίμασε μία αντιπρόταση πλησιέστερη στα αιτήματα της Ουκρανίας, ενώ τα κράτη-μέλη επανεξοπλίζονται.
Οι αναγκαίες αλλαγές για τη διαφυγή από το διεθνές αδιέξοδο θα είναι δύσκολες και χρονοβόρες και σύμφωνα με αξιωματούχους, η Ευρώπη δεν μπορεί να ανταποκριθεί. «Τώρα χαράσσονται οι γραμμές μάχης για μια νέα παγκόσμια τάξη, βάσει ισχύος», είπε πρόσφατα η επικεφαλής της Κομισιόν Ursula von der Leyen.
Ο μεγαλύτερος φόβος των αξιωματούχων είναι ότι η Ευρώπη θα βρεθεί χαμηλά στη νέα γεωπολιτική τάξη λόγω της δομής και των διαδικασιών της Ε.Ε. Εξού και εξετάζουν το ενδεχόμενο συνεργασίας μικρότερων ομάδων χωρών για τη στρατιωτική και οικονομική ενίσχυση ολόκληρου του μπλοκ.
Για τη Γερμανία, ανέκαθεν ατμομηχανή της ευρωπαϊκής ανάπτυξης, οι παγκόσμιες μεταβολές ανέτρεψαν τους πυλώνες της οικονομικής της επιτυχίας: φθηνό φυσικό αέριο από τη Ρωσία, εκρηκτικές εξαγωγικές εξαγωγές σε Κίνα και ΗΠΑ, αμυντική ομπρέλα. Ετσι, το Βερολίνο χαλάρωσε το «φρένο χρέους», επιτρέποντας τη διοχέτευση 500 δισ. ευρώ σε ένα δεκαετές πρόγραμμα επανεξοπλισμού.
Μία επανεξοπλισμένη Γερμανία, μαζί με τη στρατιωτική ενίσχυση της Πολωνίας και των κρατών της Σκανδιναβίας και της Βαλτικής, αλλά και με την επιπλέον δικλείδα ασφαλείας από τα πυρηνικά της Βρετανίας και της Γαλλίας μπορεί να δημιουργήσουν μία ομάδα ελέγχου του επεκτατισμού της Ρωσίας, δήλωσε στη Wall Street Journal ο Nico Lange, πρώην υπεύθυνος του πολιτικού γραφείου στο γερμανικό υπουργείο Αμυνας.
Τα εμπόδια
Ωστόσο, υπάρχουν πολλά εμπόδια για μία ριζική αλλαγή. Κατ’αρχάς τα υπουργεία Αμυνας στο μπλοκ δεν θα παραδώσουν εύκολα τον έλεγχο για τα σχέδια και τις προμήθειες, ενώ οι μεγάλες βιομηχανίες δύσκολα θα στραφούν από τον ανταγωνισμό στη συνεργασία. Επίσης, η ανάγκη ομοφωνίας μεταξύ των 27 κρατών-μελών έχει προκαλέσει πολλές φορές δυσκολίες στη γρήγορη και αποδοτική λήψη αποφάσεων.
Τα γεγονότα των τελευταίων μηνών ενέτειναν τις ανησυχίες. Τον Ιούλιο, η Ε.Ε. δέχθηκε μία άνιση εμπορική συμφωνία με τις ΗΠΑ με μονομερείς δασμούς 15% στις εξαγωγές. Επίσης, ο Trump αγνόησε τις εκκλήσεις των Ευρωπαίων για πίεση στη Μόσχα και υποδέχθηκε με τιμές τον Ρώσο ομόλογό του, Vladimir Putin, στη Σύνοδο της Αλάσκας. Υστερα, τους παρέκαμψε στο σχέδιο εκεχειρίας στην Ουκρανία.
Οι εμπορικές εντάσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου διακινδύνευσαν την πρόσβαση της Δύσης στις σπάνιες γαίες, οι οποίες είναι κρίσιμες για την πράσινη μετάβαση και την ευρωπαϊκή άμυνα. Οταν η συνάντηση Trump και Xi κατέληξε σε προσωρινή εκεχειρία, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι είδαν ότι το μέλλον της Ευρώπης δεν βρίσκεται στα χέρια τους.
Ανάμεσα σε ΗΠΑ και Κίνα
Φόντο στις δυσκολίες αυτές είναι η σκληρότερη στάση των ΗΠΑ απέναντι στην Ευρώπη. Ο Trump υποχρέωσε τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ να πληρώσουν περισσότερα για τη δική τους άμυνα και της Ουκρανίας. Η Ε.Ε. έθεσε έναν στόχο επανεξοπλισμού για το 2030 και φέτος αναμένεται να ξοδέψει τουλάχιστον 560 δισ. δολάρια σε άμυνα, ποσό διπλάσιο από μία δεκαετία νωρίτερα.
Η Ευρώπη πίστευε ανέκαθεν ότι το εμπορικό της πλεονέκτημα ήταν ότι προσέφερε πρόσβαση στην πλούσια ενιαία αγορά της. Ωστόσο, οι συνομιλίες του Ιουλίου με την Ουάσιγκτον διέψευσαν αυτή την πεποίθηση, καθώς έδειξαν ότι οι ΗΠΑ θα ασκούσαν πίεση σε θέματα ασφάλειας για να κερδίσουν μια εμπορική διαμάχη.
Επίσης, η Ευρώπη επί καιρό προσπαθούσε να αποφύγει μία αντιπαράθεση με την Κίνα. Ωστόσο, το Πεκίνο συνεχίζει να «πλημμυρίζει» την ήπειρο με φθηνά προϊόντα, ενώ η τεχνολογική υπεροχή και η αγορά της Κίνας κερδίζουν έδαφος σε κλάδους όπως η ηλεκτροκίνηση, προκαλώντας μεγάλες απώλειες θέσεων εργασίας στη Γερμανία.
Η Ουάσιγκτον αμφιταλαντεύεται: να ασκήσει πίεση στην Ευρώπη για να επιβάλει δασμούς στην Κίνα ή να κλείσει τις δικές της συμφωνίες με το Πεκίνο; Τον περασμένο μήνα, ο Γερμανός καγκελάριος Friedrich Merz είπε χαρακτηριστικά ότι τα επόμενα χρόνια θα δείξουν «αν η Ευρώπη θα παραμείνει μία ανεξάρτητη οικονομική δύναμη ή αν θα γίνει πιόνι μεγάλων οικονομικών κέντρων στην Ασία ή την Αμερική».
moneyreview.gr με πληροφορίες από Wall Street Journal
Διαβάστε επίσης:
Η Ευρώπη βλέπει την Κίνα ως ανταγωνιστή – Η Κίνα την θεωρεί ξεπεσμένη
«Χωματερή» φθηνών προϊόντων η Ευρώπη – Πώς επηρεάζεται από την κόντρα ΗΠΑ-Κίνας
Συνεχίζεται το παζάρι στο εμπόριο Ε.Ε. – ΗΠΑ – Πού σκοντάφτουν οι διαπραγματεύσεις;
Ακολουθήστε το Money Review στο Google News