Ο πόλεμος στο Ιράν υποχρεώνει την παγκόσμια οικονομική ελίτ να επανεξετάσει στρατηγικές και μοντέλα, καθώς μια αλληλουχία κρίσεων χωρίς σαφή τέλος αναδιαμορφώνει το διεθνές περιβάλλον. Τέσσερις εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν οι διαταραχές στην ενεργειακή προσφορά είναι ήδη τόσο σοβαρές ώστε ακόμη και μια αιφνίδια λήξη της σύγκρουσης δεν θα επανέφερε τις συνθήκες στα προ κρίσης επίπεδα, σύμφωνα με τον επικεφαλής οικονομολόγο της Nomura Research, Ρίτσαρντ Κου.
«Θα χρειαστεί πολύς χρόνος για να αποκατασταθούν τα πάντα», ανέφερε σε συνέντευξή του στο Ambrosetti workshop στη λίμνη Κόμο της Ιταλίας. Όπως τόνισε, κυβερνήσεις και τράπεζες βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα είδος σοκ προσφοράς που είναι ιδιαίτερα δύσκολο να διαχειριστούν. «Αν τελειώσει, οι άνθρωποι μπορούν να αρχίσουν να σχεδιάζουν. Προς το παρόν, κανείς δεν μπορεί να σχεδιάσει τίποτα».
Η αβεβαιότητα έχει ενταθεί κατά τη δεύτερη θητεία Τραμπ, με τους δασμούς να διαταράσσουν εμπορικές συμμαχίες και τις πιέσεις προς το ΝΑΤΟ να ενισχύουν τις ευρωπαϊκές ανησυχίες για την ασφάλεια. Ο πόλεμος που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ κατά του Ιράν έχει εντείνει την αγωνία για την ενεργειακή επάρκεια και το μέλλον της Μέσης Ανατολής.
Οι εξελίξεις αυτές συνιστούν έναν «σεισμό» που επιβάλλει επαναξιολόγηση του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος, σύμφωνα με τον πρώην πρωθυπουργό της Ιταλίας Μάριο Μόντι.
Όπως σημείωσε, οι μονομερείς αποφάσεις του Τραμπ, «σε συνδυασμό με την απροθυμία αποδοχής των περιορισμών του κράτους δικαίου», υπονομεύουν «τα θεμέλια του δημοκρατικού καπιταλισμού». Το κρίσιμο ερώτημα, πρόσθεσε, είναι: «Ποιες θα είναι οι συνέπειες της αποδόμησης αυτού του συστήματος;».
Οι συμμετέχοντες στο συνέδριο στο Τσερνόμπιο κατέληξαν σε αυτό το συμπέρασμα στο τέλος μιας εβδομάδας που λειτούργησε ως σημείο αποτίμησης για τις αγορές και τους αναλυτές σχετικά με τις οικονομικές επιπτώσεις των επιλογών του Τραμπ σε πολλαπλά επίπεδα.
Παρά την ανησυχία για τις επιπτώσεις του πολέμου, υπήρξε και συγκρατημένη αισιοδοξία για την ανθεκτικότητα της Ευρώπης, όπως σημείωσε ο επικεφαλής του European House – Ambrosetti, Βαλέριο ντε Μόλι. «Το πλεονέκτημα των κινήσεων του Τραμπ είναι ότι λειτούργησαν σαν ηλεκτροσόκ για την Ευρώπη», ανέφερε. «Η Ευρώπη κατάφερε να προχωρήσει στη συμφωνία με τη Mercosur, που είχε μπλοκάρει επί 25 χρόνια, στη συμφωνία με την Ινδία που καθυστερούσε σχεδόν δύο δεκαετίες, καθώς και με την Ινδονησία, την Αυστραλία και άλλους».
Παράλληλα, όπως πρόσθεσε, η Ευρώπη συμφώνησε τελικά να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες και προσελκύει περισσότερους ερευνητές και διεθνείς φοιτητές από ποτέ.
Η επαναξιολόγηση αυτή πραγματοποιείται σε μια περίοδο έντονης οικονομικής πίεσης για πολλές χώρες. Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης ήταν ο πρώτος μεγάλος διεθνής οργανισμός που δημοσίευσε προβλέψεις ενσωματώνοντας τις επιπτώσεις της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Ενώ η παγκόσμια οικονομία έδειχνε σημάδια ενίσχυσης, πλέον αντιμετωπίζει ένα νέο κύμα αύξησης του κόστους ζωής.
«Είναι σαφές ότι θα υπάρξει επίδραση στον πληθωρισμό και την ανάπτυξη», δήλωσε ο Φαμπρίτσιο Παγκάνι, πρώην επικεφαλής του υπουργείου Οικονομικών της Ιταλίας και νυν εταίρος στη Vitale & Co. «Η διάρκεια της σύγκρουσης θα καθορίσει το βάθος αυτής της επίδρασης».
Οι κεντρικές τράπεζες παγκοσμίως έχουν υιοθετήσει στάση αυξημένης επιφυλακής. Η Federal Reserve επανέλαβε ότι οι μειώσεις επιτοκίων δεν είναι άμεσες, ενώ η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εξετάζει ακόμη και το ενδεχόμενο αύξησης επιτοκίων ήδη από τον επόμενο μήνα.
Ταυτόχρονα, κυβερνήσεις αναθεωρούν τα σχέδιά τους. Στην Ιταλία, αξιωματούχοι που προετοιμάζουν τις προβλέψεις του Απριλίου ενδέχεται να μειώσουν τις εκτιμήσεις για την ανάπτυξη του 2026, ενώ ανάλογες πιέσεις αντιμετωπίζουν και η Γερμανία και η Γαλλία.
Πέρα από τον άμεσο ορίζοντα, εντείνεται η ανησυχία στις ευρωπαϊκές επιχειρηματικές ελίτ ότι η διατλαντική σχέση —που για δεκαετίες λειτουργούσε ως σταθεροποιητικός παράγοντας για τις αγορές— γίνεται λιγότερο αξιόπιστη και θα πρέπει να αντικατασταθεί από ένα νέο μοντέλο. Ένα μοντέλο που θα στηρίζεται περισσότερο στην αυτονομία και σε συμμαχίες πέρα από τον άξονα Ευρώπης-ΗΠΑ.
«Πρέπει να δημιουργήσουμε ένα δίκτυο χωρών σε όλο τον κόσμο που θα συνεχίσουν την κληρονομιά των ΗΠΑ», ανέφερε ο Μόντι, προσθέτοντας ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στην προώθηση ενός τέτοιου πλαισίου βασισμένου στο κράτος δικαίου και την πολυμέρεια.
Διαβάστε ακόμη
Meta: Ετοιμάζει νέα έξυπνα γυαλιά για χρήστες με μυωπία και πρεσβυωπία
Σπύρος Σκούρας: Ο γιός ενός βοσκού από την Ηλεία που έγινε ο πρωτοπόρος παραγωγός ταινιών του Hollywood
Το παλαιότερο στέμμα της Βρετανίας και γιατί φυλάσσεται στο Μόναχο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα