Φόρτωση Text-to-Speech…
Με συγκρατημένη ανακούφιση, αλλά και έντονη ανησυχία υποδέχονται οι Βρυξέλλες την εύθραυστη εκεχειρία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, μια συμφωνία που επιτεύχθηκε με τη διαμεσολάβηση του Πακιστάν, αφήνοντας ωστόσο κρίσιμα ζητήματα ανοιχτά και την Ευρώπη σε ρόλο θεατή.
Στο κοινό τους ανακοινωθέν, οι ηγέτες της Ευρώπης –μεταξύ των οποίων ο Γάλλος πρόεδρος, ο Γερμανός καγκελάριος, η πρόεδρος της Κομισιόν Λάιεν, o πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και πρωθυπουργοί όπως η Τζόρτζια Μελόνι, η Μέτε Φρέντρικσεν, ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο Πέδρο Σάντσεθ– χαιρετίζουν την εκεχειρία και ευχαριστούν το Πακιστάν για τον ρόλο του. Τονίζουν ότι ο στόχος πρέπει να είναι μια «ταχεία και διαρκής ειρηνευτική λύση μέσω της διπλωματίας», υπογραμμίζοντας την ανάγκη προστασίας των αμάχων και αποτροπής μιας παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης. Παράλληλα, καλούν όλα τα μέρη να τηρήσουν τη συμφωνία και δεσμεύονται να συμβάλουν στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Η αρχική αντίδραση των Ευρωπαίων ηγετών ήταν θετική, με έμφαση στην ανάγκη αποκλιμάκωσης. Νωρίτερα, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έκανε λόγο για μια «αναγκαία αποκλιμάκωση» στη Μέση Ανατολή, ενώ ο Φρίντριχ Μερτς υπογράμμισε την ανάγκη η συμφωνία να οδηγήσει σε «οριστικό τέλος του πολέμου». Στο ίδιο πνεύμα, αλλά με πιο αιχμηρό τόνο, ο Ισπανός πρωθυπουργός χαρακτήρισε την εκεχειρία «καλή είδηση», προειδοποιώντας ωστόσο ότι δεν πρέπει να ξεχαστούν «το χάος, η καταστροφή και οι ανθρώπινες απώλειες».
Ωστόσο, πίσω από τις δηλώσεις ανακούφισης, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με σειρά προκλήσεων. Πρώτο και κυριότερο είναι το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ, μιας στρατηγικής θαλάσσιας αρτηρίας από την οποία διέρχεται σημαντικό ποσοστό των παγκόσμιων ενεργειακών ροών. Από την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών πληγμάτων, η διέλευση έχει ουσιαστικά διακοπεί, προκαλώντας εκτίναξη των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου και εντείνοντας τους φόβους για ελλείψεις και πληθωριστικές πιέσεις.
Η εκεχειρία ανοίγει τον δρόμο για την επαναλειτουργία του θαλάσσιου διαδρόμου, αλλά με όρους που παραμένουν ασαφείς. Η Τεχεράνη έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι θα διατηρήσει ενεργό ρόλο στον έλεγχο της ναυσιπλοΐας, ενώ η πρόταση του Αμερικανού προέδρου για επιβολή διοδίων στα διερχόμενα πλοία προκαλεί αντιδράσεις στην Ευρώπη. Μια τέτοια πρακτική, σημειώνουν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, αντίκειται στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας και δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή.
Παράλληλα, η Ε.Ε. καλείται να αναλάβει δράση συμμετέχοντας ενεργά στην ασφάλεια των Στενών. Ηδη εξετάζεται η συγκρότηση διεθνούς αποστολής με τη συμμετοχή άνω των 40 χωρών, αν και, όπως παραδέχονται Ευρωπαίοι διπλωμάτες, μόνο περιορισμένος αριθμός κρατών διαθέτει τα μέσα για επιχειρήσεις όπως η ναρκαλιεία και η συνοδεία πλοίων. Ο Γάλλος πρόεδρος αναφέρθηκε νωρίτερα σε μια «αυστηρά αμυντική αποστολή» περίπου 15 χωρών, χωρίς να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες.
Την ίδια στιγμή, η εκεχειρία αναδεικνύει και τον περιορισμένο ρόλο της Ευρώπης στις εξελίξεις. Παρότι η σύγκρουση απείλησε άμεσα την ενεργειακή ασφάλεια της ηπείρου, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έμειναν στο περιθώριο των διαπραγματεύσεων, με το Πακιστάν να διαδραματίζει τον καθοριστικό διαμεσολαβητικό ρόλο. Η εξέλιξη αυτή εντείνει τα ερωτήματα για τη γεωπολιτική επιρροή της Ε.Ε., σε μια περίοδο που οι σχέσεις με τη Ουάσιγκτον δοκιμάζονται.
Μια λέξη χαρακτηρίζει την «επόμενη ημέρα»: αβεβαιότητα. Οι δηλώσεις των Ευρωπαίων αξιωματούχων αποτυπώνουν την ανησυχία ότι η εκεχειρία ίσως αποτελεί απλώς μια προσωρινή ανάπαυλα. Με τις εντάσεις να υποβόσκουν, την ενεργειακή ασφάλεια να κρέμεται από μια κλωστή και τη διπλωματική επιρροή της Ευρώπης να δοκιμάζεται, η ήπειρος παρακολουθεί τις εξελίξεις με επιφυλάξεις, ελπίζοντας ότι αυτή τη φορά η παύση των εχθροπραξιών θα αποτελέσει την αρχή μιας ουσιαστικής ειρήνης και όχι ένα σύντομο διάλειμμα πριν από μια νέα κλιμάκωση.