«Δεν ξέρω αν η αμερικανική κυβέρνηση το έχει δει ακόμα στον χάρτη… Ανήκει, κατ’ αρχήν, στη Νορβηγία. Να, ένα θέμα για να σκεφτούν». Εν μεσω γεωπολιτικών εντάσεων, με την απαίτηση του Αμερικανού προέδρου να αναλάβει τον έλεγχο της Γροιλανδίας, ο Κροάτης πρόεδρος, αν και ηγέτης ευρωπαϊκής χώρας και κράτους μέλους του ΝΑΤΟ, έδωσε κάποιες «πρωτότυπες» συμβουλές στους Αμερικανούς…
Σε δηλώσεις του, που η αλήθεια είναι πως τράβηξαν ελάχιστη προσοχή από τα μέσα ενημέρωσης, εκτός από την πατρίδα του, ο Ζόραν Μιλάνοβιτς έριξε την ιδέα στις ΗΠΑ να στρέψουν την προσοχή τους στο αρχιπέλαγος Σβάλμπαρντ – με τα πάνω από 60 νησιά- της Νορβηγίας.
Αν και για όσους ζουν στην περιοχή, ιστορικά κάθε πιθανή απειλή, προέρχεται από την Ρωσία, ενώ παραμένει ασαφές αν ο Ντόναλντ Τραμπ γνωρίζει καν την ύπαρξή του, υπό το σημερινό πρίσμα της εντεινόμενης μάχης ισχύος στην Αρκτική, όλα είναι πιθανά.
Και πιθανόν να φέρουν την Νορβηγία σε δυσχερή θέση.
Παγκόσμιο Θησαυροφυλάκιο Σπόρων
Το Σβάλμπαρντ φιλοξενεί το Παγκόσμιο Θησαυροφυλάκιο Σπόρων, το οποίο συχνά αποκαλείται «Θησαυροφυλάκιο της Ημέρας της Κρίσεως», το οποίο αποθηκεύει εφεδρικά δείγματα σπόρων από όλο τον κόσμο για την προστασία του παγκόσμιου εφοδιασμού τροφίμων σε περίπτωση πολέμου, κλιματικής αλλαγής ή φυσικής καταστροφής.
Αλλά το πιο ενδιαφέρον και για τις ΗΠΑ και για τη Ρωσία – είναι ότι βρίσκεται στον στρατηγικά ευαίσθητο αρκτικό διάδρομο μεταξύ της Ευρώπης και του Βόρειου Πόλου και πλησίον των ρωσικών ναυτικών οδών και των υποθαλάσσιων καλωδίων επικοινωνίας. Γεγονός που την καθιστά εξίσου σημαντικό με τη Γροιλανδία στο πλαίσιο της ασφάλειας της Αρκτικής.
Το πέρασμα στην Νορβηγία, με την συνθήκη του 1920
Τα νησιά Σβάλμπαρντ, έκτασης 23.956 τετραγωνικών μιλίων, από τις 9 Φεβρουαρίου του 1920, με συνθήκη, πέρασαν στην πλήρη και απόλυτη κυριαρχία της Νορβηγίας.
Η νορβηγική κυβέρνηση έχει επανειλημμένα αναγνωρίσει τις μεταβαλλόμενες γεωπολιτικές συνθήκες με τις οποίες βρίσκεται αντιμέτωπη, παραδεχόμενη δημοσίως πως η χώρα αυτήν την στιγμή «διανύει την πιο σοβαρή κατάσταση ασφαλείας από το 1945».
Ωστόσο, οι Νορβηγοί αξιωματούχοι καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια να τονίσουν ότι τυχόν παραλληλισμοί μεταξύ Γροιλανδίας και Σβάλμπαρντ είναι λανθασμένοι και έχουν προσπαθήσει να υποβαθμίσουν την πιθανότητα αύξησης των εντάσεων γύρω από το αρχιπέλαγος.
«Έχουμε έναν αιώνα εμπειρίας στην αντιμετώπιση πρώτα των Σοβιετικών και στη συνέχεια των Ρώσων στο Σβάλμπαρντ», δηλώνει στον Independent ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Εξωτερικών της Νορβηγίας, Αιβιντ Βαντ Πέτερσον.
«Συζητήσεις γύρω από το εν λόγω έδαφος έχουν προκύψει πολλές φορές κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οπότε το γεγονός ότι κάποιοι μιλούν τώρα γι’ αυτό δεν είναι καινούργιο».
Ωστόσο σπεύδει να τονίσει την κυριαρχία της χώρας στα νησιά. «Το Σβάλμπαρντ είναι νορβηγικό έδαφος», λέει ο Πέτερσον. «Αυτό δεν αμφισβητείται. Είναι μέρος της Νορβηγίας τόσο όσο και [οι μεγάλες πόλεις] Όσλο, Μπέργκεν και Τρόντχαϊμ».
Ρωσία, όπως… στην Ουκρανία: «Να προστατευσουμε τους ρωσόφωνους»
Ως μέλος του ΝΑΤΟ, η Νορβηγία έχει παράσχει εκτεταμένη υποστήριξη στην Ουκρανία μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της το 2022 από τη Ρωσία – με την οποία η χώρα μοιράζεται σύνορα μήκους 123 μιλίων.
Το Μπάρεντσμπουργκ είναι ο τελευταίος εναπομείνας ρωσικός οικισμός εξόρυξης άνθρακα από τους τρεις που δημιουργήθηκαν επί Σοβιετικής Ένωσης. Τώρα λειτουργεί μετά βίας, ενώ ο πληθυσμός του έχει συρρικνωθεί από τους πάνω από 1.000 στους 297 κατοίκους.
Αλλά το συνεχιζόμενο ενδιαφέρον της Μόσχας θεωρείται από ορισμένους ως απόδειξη της αποφασιστικότητας του Κρεμλίνου να ενισχύσει τους δεσμούς του με το Σβάλμπαρντ.
Η επίκληση ιστορικών δεσμών για την μετονομασία τους
Ο Ρώσος βουλευτής Σεργκέι Μιρόνοφ πρότεινε πέρυσι να μετονομαστεί το Σβάλμπαρντ σε «Νησιά Πομόρ», επικαλούμενος ιστορικούς δεσμούς για να δικαιολογήσει μια πιθανή μεταβολή.
Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών ανέφερε επίσης ότι έχει εκφράσει την ανησυχία του για αυτό που χαρακτήρισε ως αυξανόμενη στρατιωτικοποίηση του αρχιπελάγους από τη Νορβηγία.
Νορβηγοί αξιωματούχοι τονίζουν κατ’ ιδίαν ότι, οι όροι της συνθήκης του 1920 αναφέρουν ότι ως κυρίαρχο έδαφος της Νορβηγίας -και ως εκ τούτου μέρος του ΝΑΤΟ- το Σβάλμπαρντ δεν είναι αποστρατιωτικοποιημένο.
Το «καθήκον» να προστατευθούν οι ρωσόφονοι
Τα σχόλια του Μιρόνοφ ακολούθησαν τα σχόλια ενός άλλου Ρώσου αξιωματούχου, ο οποίος, με ανησυχητικό τρόπο, φάνηκε να υπονοεί ότι η Μόσχα έχει το ίδιο καθήκον να προστατεύει τους ρωσόφωνους στο Σβάλμπαρντ όπως και στην Ουκρανία – ένας ισχυρισμός που ήταν μεταξύ των προφάσεων για την εισβολή της Ρωσίας στη γειτονική χώρα το 2022.
«Tι εμποδίζει τη Ρωσία να κάνει το ίδιο;»
Ο Άρνε Χολμ είναι εκδότης του High North News, μιας δίγλωσσης νορβηγικής-αγγλικής εφημερίδας που καλύπτει τα οκτώ κράτη της Αρκτικής τόνισε στον Independent ότι ο φόβος είναι πλέον καθημερινό χαρακτηριστικό της ζωής των κατοίκων του Σβάλμπαρντ.
«Ζουν υπό το άγχος», λέει, ενώ επισημαίνει το γεγονός ότι στο παρελθόν υπήρξαν διαφωνίες σχετικά με τις λεπτομέρειες της συνθήκης του 1920 – μεταξύ άλλων και από τους Σοβιετικούς κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου . Ωστόσο οι ενέργειες του Τραμπ σημαίνουν ότι η κατάσταση τώρα είναι «εντελώς διαφορετική».
«Ο Τραμπ λέγοντας ότι θέλει να πάρει τη Γροιλανδία επέτρεψε ουσιαστικά στον Πούτιν να επεκτείνει τα εδάφη του», σημειώνει ο Χολμ.
«Αν ο Τραμπ λέει κάτι τέτοιο, τότε τι εμποδίζει τη Ρωσία να κάνει το ίδιο ;»
Ερωτηθείς σχετικά με την πιθανότητα η Ρωσία να επιχειρήσει να καταλάβει το Σβάλμπαρντ, ο Χολμ αναφέρει: «Φυσικά, είναι δυνατόν, και θα ήταν αρκετά εύκολο, αν εξετάσουμε την εισβολή στην Ουκρανία».
naftemporiki.gr