Της Ελευθερίας Κούρταλη
Όλος ο επενδυτικός κόσμος, οι εταιρείες, κυβερνητικοί αξιωματούχοι ευρωπαϊκών χωρών, αξιωματούχοι ευρωπαϊκών θεσμών που παραβρέθηκαν στο ετήσιο συνέδριο της Euronext είναι εξαιρετικά εντυπωσιασμένοι από την ανάκαμψη της Ελλάδας από κάθε άποψη, και όλοι αναγνωρίζουν τις τεράστιες προσπάθειες της ελληνικής κοινωνίας στο σύνολό της, όπως σημείωσε ο διευθύνων σύμβουλος και πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Euronext, Στέφαν Μπουζνά, σε συζήτηση που είχε με δημοσιογράφους, στην οποία συμμετείχε το “Κ” και το Capital.gr.
Την τελευταία δεκαετία η Ελλάδα έχει επιδείξει αξιοσημείωτη αποφασιστικότητα στην ανοικοδόμηση μιας σύγχρονης και ανθεκτικής οικονομίας που είναι πλήρως ενσωματωμένη στην Ευρώπη, σημείωσε ο κ. Μπουζνά, υπογραμμίζοντας την τεράστια επιτυχία που σημειώνει η χώρα καταγράφοντας τρία συνεχόμενα χρόνια πλεονάσματος, κάτι μοναδικό στην Ευρώπη. Όπως εξήγησε, αυτές οι επιδόσεις έκαναν την επένδυση της Euronext στην Ελλάδα με την εξαγορά του ελληνικού Χρηματιστηρίου, να γίνει στο καλύτερο δυνατό timing.
Ο κ. Μπουζνά δήλωσε πολύ χαρούμενος που, από την ολοκλήρωση της συναλλαγής τον Νοέμβριο, προχωρά η ομαλή ενσωμάτωση της ελληνικής αγοράς στην πανευρωπαϊκή ομπρέλα της Euronext. Το επόμενο διάστημα θα δρομολογηθεί η διαδικασία για την απόκτηση του 90% της ΕΧΑΕ, από το 74,25% που ήταν το ποσοστό αποδοχής της δημόσιας πρότασης, ώστε να μπορεί να γίνει το squeeze out. “O στόχος είναι να γίνει η εταιρεία πλήρως ιδιωτική”, όπως είπε ο CEO της Euronext.
Παράλληλα, δήλωσε επίσης πολύ αισιόδοξος ότι εντός του τρέχοντος έτους θα υπάρξουν νέες εισαγωγές στο Χρηματιστήριο Αθηνών, το οποίο και μετονομάζεται σε “Euronext Athex” λίαν συντόμως. Όπως είπε, υπάρχει ενδιαφέρον από ρουμανικές εταιρείες, ενώ έχουν γίνει επαφές με ελληνικές ναυτιλιακές εταιρείες, οι οποίες είναι εισηγμένες σε ξένα χρηματιστήρια να εισαχθούν στην ελληνική αγορά.
Αναφερόμενος στα επόμενα ορόσημα έως την πλήρη ενσωμάτωση του Χ.Α. (ATHEX) στο πανευρωπαϊκό πλαίσιο της Euronext, η οποία έχει ορίζοντα τριετίας, ο κ. Μπουζνά εξήγησε πως φέτος θα ξεκινήσει η ενσωμάτωση των κεντρικών λειτουργιών, αλλά η μεγάλη στιγμή θα είναι το 2027, όταν προηγμένη τεχνολογία συναλλαγών αναμένεται να εφαρμοστεί στις ελληνικές αγορές. H πλατφόρμα Optiq είναι μία από τις πιο ανθεκτικές και αποδοτικές τεχνολογίες συναλλαγών παγκοσμίως, η οποία ήδη υποστηρίζει ορισμένες από τις μεγαλύτερες και με υψηλή ρευστότητα αγορές της Ευρώπης, που αντιπροσωπεύουν περίπου το 25% του συνόλου των όγκων συναλλαγών μετοχών στην ήπειρο, ποσοστό διπλάσιο από το μέγεθος της αγοράς μετοχών του Λονδίνου. Στο τέλος του 2028 με αρχές 2029 αναμένονται τα πρώτα ορόσημα της ενσωμάτωσης για τις διαδικασίες μετά-συναλλαγών στο ευρωπαϊκό πλαίσιο της Euronext. Αυτά τα διαδοχικά βήματα θα επιτρέψουν στις ελληνικές κεφαλαιαγορές να εισέλθουν σε μια νέα εποχή ανάπτυξης.
Ο κ. Μπουζνά επανέλαβε πως εντός του 2026 θα ιδρυθεί το στρατηγικής σημασίας Κέντρο Τεχνολογίας και Υποστήριξης (Technology Hub) στην Αθήνα, αναδεικνύοντας την Ελλάδα σε περιφερειακό τεχνολογικό κόμβο του ομίλου. Αυτή η επένδυση στοχεύει στην αξιοποίηση του ελληνικού ταλέντου στον τομέα της τεχνολογίας, ακολουθώντας το μοντέλο της Πορτογαλίας, που δημιούργησε στο Πόρτο ένα από τα μεγαλύτερα τεχνολογικά και υποστηρικτικά hubs του ομίλου, ξεκινώντας με 60 άτομα τα οποία έχουν αυξηθεί σήμερα σε 500.
Αξίζει να σημειώσουμε πως ήδη το πρώτο βήμα σε αυτό έχει γίνει, καθώς στα τέλη Φεβρουαρίου ιδρύθηκε η Euronext Technologies Greece, με έδρα το κτίριο του Χρηματιστηρίου Αθηνών στη Λεωφόρο Αθηνών 110. O σκοπός της Euronext Technologies Greece είναι η παροχή υπηρεσιών τεχνολογιών πληροφορικής (IT) και τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών (ICT), περιλαμβανομένης ενδεικτικά της ανάπτυξης, εγκατάστασης, παραμετροποίησης, συντήρησης και τεχνικής υποστήριξης συστημάτων και εφαρμογών. Επίσης, σκοπός είναι η απόκτηση, κατοχή, διαχείριση, εκμετάλλευση και μεταβίβαση πάσης φύσεως άυλων και υλικών περιουσιακών στοιχείων που σχετίζονται με την τεχνολογία, συμπεριλαμβανομένων συστημάτων και εφαρμογών πληροφορικής (ΙΤ), καθώς και βιομηχανικών, εμπορικών και εν γένει δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας (IP), όπως ενδεικτικά σημάτων, λογισμικού, πηγαίου κώδικα, αδειών χρήσης, τεχνογνωσίας και δικαιωμάτων επί βάσεων δεδομένων.
Η ελληνική παρουσία στο Παρίσι
Το φετινό συνέδριο της Euronext στο Παρίσι συγκέντρωσε περισσότερους από 1.000 συμμετέχοντες. Μεταξύ των παρευρισκομένων ήταν στελέχη εταιρειών, επιχειρηματίες, σύμβουλοι, κυβερνητικοί αξιωματούχοι, φορείς της αγοράς, εποπτικές αρχές και διεθνείς επενδυτές.
Η διοργάνωση άνοιξε με ομιλίες των Nicolai Tangen (διευθύνων σύμβουλος της Norges Bank Investment Management), Eelco Heinen (υπουργός Οικονομικών της Ολλανδίας) και Κυριάκου Πιερρακάκη (υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών της Ελλάδας και πρόεδρος του Eurogroup), ενώ έκλεισε με τον Roland Lescure, υπουργό Οικονομίας, Οικονομικών, Ενέργειας και Ψηφιακής Βιομηχανικής Κυριαρχίας της Γαλλίας. Όλοι τόνισαν τη σημασία της ταχείας ενίσχυσης των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών για τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας και της ικανότητας δράσης της Ευρώπης.
Ο κ. Μπουζνά διαμήνυσε πως “η Euronext εργάζεται για την ενοποίηση των ευρωπαϊκών αγορών και τη σύνδεση των τοπικών οικονομιών με τις παγκόσμιες αγορές. Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, η Euronext παραμένει προσηλωμένη στη φιλοδοξία της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων της Ευρώπης και υποστηρίζει όλες τις πρωτοβουλίες που συμβάλλουν στη στρατηγική αυτονομία της ηπείρου. Σε ένα γεωπολιτικό περιβάλλον όπου η αβεβαιότητα έχει γίνει ο κανόνας, το κεντρικό θέμα της φετινής διοργάνωσης, “Ενίσχυση των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών τώρα”, είναι απόλυτη προτεραιότητα. Απέναντι σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, η Ευρώπη πρέπει να επιδείξει ταχύτητα, ανταπόκριση και φιλοδοξία. Η διασφάλιση της οικονομικής μας ασφάλειας και κυριαρχίας δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη: η ενίσχυση των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών αποτελεί πλέον συλλογική ευθύνη και βασική προϋπόθεση για την ελευθερία της Ευρώπης”.
Ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι: είτε θα προχωρήσει άμεσα σε βαθύτερη χρηματοπιστωτική ενοποίηση είτε θα μείνει πίσω σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία. “Δεν έχουμε την πολυτέλεια του χρόνου για περαιτέρω καθυστερήσεις”, πρόσθεσε. “Η εποχή της γεωπολιτικής αθωότητας έχει τελειώσει και την ίδια στιγμή η γεωπολιτική ως θέμα συζήτησης έχει πλέον εισέλθει στις αίθουσες συνεδριάσεων”. Αναδεικνύοντας τη νέα πραγματικότητα, επεσήμανε ότι η Ευρώπη οφείλει να ενισχύσει την αυτονομία της σε κρίσιμους τομείς, ξεκινώντας από το χρηματοπιστωτικό της σύστημα. “Οι Ευρωπαίοι δεν μπορούν πλέον να βασίζονται σε άλλους για να παρέχουν το κεφάλαιο, τις τεχνολογίες ή τις εγγυήσεις ασφαλείας”, υπογράμμισε ο κ. Πιερρακάκης, τονίζοντας την ανάγκη για άμεση χρηματοπιστωτική ενοποίηση μέσω της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.
Πολλοί ηγέτες και ειδικοί συμμετείχαν σε συζητήσεις, μεταξύ των οποίων κορυφαία στελέχη από ρυθμιστικές αρχές, τράπεζες, επενδυτικούς οργανισμούς και μεγάλες εταιρείες. Στα πάνελ ξεχώρισε η ελληνική παρουσία, με τον γενικό διευθυντή του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους, Δημήτρη Τσάκωνα, να συγκεντρώνει τα βλέμματα των συμμετεχόντων με μια ομιλία η οποία συνέβαλε στην καλύτερη κατανόηση των όσων έχουν επιτευχθεί στην Ελλάδα από τις ημέρες της κρίσης.
Ο κ. Τσάκωνας περιέγραψε τις τέσσερις βασικές αρχές που καθοδήγησαν την Ελλάδα από το 2010 και μετά, με πρώτη και σημαντικότερη τη δημοσιονομική εξυγίανση. Όπως τόνισε, η κρίση του 2010 οφειλόταν στα “δίδυμα ελλείμματα” (ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και δημοσιονομικό έλλειμμα). Η δημοσιονομική εξυγίανση επιτεύχθηκε κυρίως μέσω της μείωσης του μισθολογικού κόστους, της μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού και της ενισχυμένης είσπραξης φόρων από την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, φέρνοντας 10 δισεκατομμύρια ευρώ επιπλέον έσοδα μέσω της ψηφιοποίησης των φορολογικών αρχών. Ο δεύτερος πυλώνας αφορούσε την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, η οποία επέτρεψε την επιβολή του PSI, κίνηση ζωτικής σημασίας για την επιβίωση της Ελλάδας και της Ευρωζώνης. Ως αποτέλεσμα, το ελληνικό χρέος έχει πλέον την πιο ευνοϊκή δομή, με σταθμισμένη μέση ωρίμανση 18-19 έτη και σταθερό επιτόκιο, εξασφαλίζοντας χαμηλές ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες (5,6% του ΑΕΠ) έως το 2070. Ο τρίτος πυλώνας ήταν η προορατική διαχείριση χρέους και η στρατηγική χρηματοδότησης, με την Ελλάδα να έχει επανακατασκευάσει την καμπύλη αποδόσεων πέντε φορές και να έχει εκδώσει ομόλογα υπό αγγλικό δίκαιο για να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών.
Παράλληλα, ο κ. Τσάκωνας υπογράμμισε την ανάγκη για την άμεση καθιέρωση ενός ευρωπαϊκού κοινού, χωρίς κίνδυνο, περιουσιακού στοιχείου ως πιθανή λύση σε πολλά προβλήματα. Τέλος, ο κ. Τσάκωνας αναφέρθηκε στην πρόθεση πρόωρης αποπληρωμής χρέους από τον επίσημο τομέα, αναγγέλλοντας πως στις 15 Ιουνίου η Ελλάδα θα προχωρήσει σε νέα αποπληρωμή, ύψους 7 δισ. ευρώ, μέρους των δανείων του πρώτου μνημονίου.
Επίσης, ο ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της THEON International, Κρίστιαν Χατζημηνάς, συμμετείχε σε πάνελ όπου συζητήθηκαν οι προοπτικές ανάπτυξης ενός ισχυρότερου και πιο αυτόνομου ευρωπαϊκού οικοσυστήματος άμυνας και τεχνολογίας, αναδεικνύοντας τον αυξανόμενο ρόλο ελληνικών εταιρειών υψηλής τεχνολογίας. Το επιχείρημα που έθεσε ο κ. Χατζημηνάς ήταν απλό αλλά και επείγον: “Η Ευρώπη δεν έχει πρόβλημα τεχνολογίας. Έχει πρόβλημα διαδικασίας. Είκοσι επτά εθνικά πλαίσια προμηθειών και εξαγωγών όπου θα έπρεπε να υπάρχει μία ευρωπαϊκή στάση. Η THEON πιστεύει εδώ και καιρό ότι η κυριαρχία δεν χτίζεται μεμονωμένα. Χτίζεται μέσω γνήσιων στρατηγικών συνεργασιών, μέσω κοινών μηχανισμών προμηθειών όπως ο OCCAR (Οργανισμός για την Κοινή Συνεργασία στον Εξοπλισμό) και μέσω ευρωπαϊκών εταιρειών που επιλέγουν να διασυνδέουν τις τεχνολογίες τους αντί να ανταγωνίζονται. Το κεφάλαιο είναι εδώ. Το ταλέντο είναι εδώ. Η βιομηχανική βάση είναι εδώ. Αυτό που χρειάζεται τώρα η Ευρώπη είναι η αρχιτεκτονική που να ταιριάζει με τη φιλοδοξία της. Αυτή η συζήτηση δεν είναι πλέον μπροστά μας. Συμβαίνει. Και η THEON σκοπεύει να βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής”, όπως τόνισε.
Το Χ.Α. στη δίνη της παγκόσμιας αναταραχής που προκαλεί η Μέση Ανατολή
Ένα “ψύχραιμο” και κάπως καθησυχαστικό μήνυμα του συνέδριου της Euronext ήταν ότι εκτιμάται γενικότερα ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή θα έχει μικρή διάρκεια και άρα μικρές επιπτώσεις στο τέλος, σε οικονομίες και αγορές. Και ο κ. Μπουζνά δεν εμφανίστηκε ανήσυχος για τον αντίκτυπο της γεωπολιτικής αυτής κρίσης στο ελληνικό χρηματιστήριο.
Το βέβαιο πάντως είναι πως, προς το παρόν, το Χ.Α. όπως και όλες οι αγορές διεθνώς κινούνται στους ρυθμούς των ειδήσεων γύρω από την ενέργεια.
Όπως σημείωσε και η Deutsche Bank, οι ελληνικές μετοχές έχουν χάσει μέρος της λάμψης τους από την αρχή του έτους, λόγω των διαφόρων ανησυχιών που έχουν προκύψει τελευταία. Μεταξύ αυτών, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει “χτυπήσει” σημαντικά την αγορά, αλλά, όπως τόνισε, θεωρεί ότι η δυνητική ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας είναι υψηλότερη από τον μέσο όρο. Η ενεργειακή εξάρτηση αποτελεί πιθανώς την κύρια απειλή, αλλά με βασικούς τομείς όπως ο τουρισμός και η ναυτιλία να έχουν αρκετά ανάμεικτες επιπτώσεις.
Με τις τελευταίες προσδοκίες για το ΑΕΠ του 2026 να κυμαίνονται γενικά σε ρυθμούς ανάπτυξης της τάξης του 2%-2,3%, τα στοιχεία αυτά απειλούνται από την παρατεταμένη αστάθεια των τιμών της ενέργειας, αλλά, σε κάθε περίπτωση, είναι απίθανο να αλλάξουν ριζικά τις τάσεις που έχουν ήδη προβλεφθεί για την οικονομία και, ιδίως, για τον τραπεζικό τομέα, επισήμανε η Deutsche Bank. Από αυτή την άποψη εκτιμά πως ο αντίκτυπος θα έχει περισσότερο τη μορφή της καθυστέρησης ορισμένων προσδοκιών, με εταιρείες να απέχουν από επενδύσεις για την αναβάθμιση της παραγωγικής δομής, παρά ένα μακροπρόθεσμο πλήγμα σε μια χώρα όπου η οικονομία παραμένει από τις λιγότερο μοχλευμένες στην Ευρώπη. Σε αυτό το πλαίσιο θεωρεί ότι η αντίδραση των αγορών ειδικά στις ελληνικές συστημικές τράπεζες το τελευταίο διάστημα είναι άδικη, με αποτέλεσμα οι αποτιμήσεις να παραμένουν σημαντικά χαμηλότερες σε σχέση με τον μέσο όρο των ευρωπαϊκών τραπεζών. “Αυτό υποδηλώνει ότι οι επενδυτές δεν έχουν αναγνωρίσει πλήρως όλα τα δυνατά τους σημεία”.
H Eurobank Equities σημείωσε πως, όπως και σε προηγούμενα γεωπολιτικά επεισόδια, οι αγορές αντιδρούν γρήγορα. Ωστόσο, η ιστορία υποδηλώνει ότι μόλις εξασθενήσει η αβεβαιότητα, η τοποθέτηση των επενδυτών θα ομαλοποιηθεί και η όρεξη για ρίσκο θα επιστρέψει, οδηγώντας έτσι στην ταχεία ανάκαμψη των μετοχών με χαμηλότερες επιδόσεις. Έχοντας αυτό κατά νου, βλέπει περιθώρια για σταδιακή αναδόμηση της έκθεσης στις ελληνικές τράπεζες, ενώ παράλληλα εντοπίζει ελκυστική αξία προσαρμοσμένη στον κίνδυνο σε εταιρείες των οποίων τα κέρδη είτε είναι προστατευμένα από γεωπολιτικές πιέσεις, είτε ενδεχομένως λαμβάνουν στήριξη από τη μεταβλητότητα, συμπεριλαμβανομένων των ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, ΔΕΗ, Metlen, Motor Oil και HELLENiQ Energy.
Μπορεί το ελληνικό χρηματιστήριο να συγχρονίζεται με τις διεθνείς αγορές και να κινείται με αυξημένη μεταβλητότητα, χωρίς ωστόσο να καταγράφονται συνεδριάσεις μαζικών ρευστοποιήσεων, καθώς οι ημερήσιες συναλλαγές έχουν υποχωρήσει κάτω από τα 300 εκατ. ευρώ, επισημαίνει από την πλευρά του ο Δημήτρης Τζάνας, Σύμβουλος Διοίκησης της Κύκλος ΑΧΕΠΕΥ. Αν και η βραχυχρόνια τάση είναι πλέον πτωτική, η μακροπρόθεσμη παραμένει ανοδική, καθώς κομβικής σημασίας στηρίξεις του Γενικού Δείκτη δεν έχουν παραβιαστεί, όπως επισημαίνει.