Ανέβηκα πρόσφατα στην Ακρόπολη. Μια παράλογη σκέψη με οδήγησε εκεί πάνω. Με τόσες πολλές εκρήξεις να σκάνε στην οθόνη του υπολογιστή μου στα τελευταία πολεμικά γεγονότα Ισραήλ-ΗΠΑ-Ιράν, ανέβηκα να δω το ένδοξο ερείπιο, πριν ερειπωθεί ακόμα παραπάνω από μια λάθος βολή (!). Στη μνήμη μου ο Ηρόδοτος, να περιγράφει πώς κάηκε ο αρχαϊκός ναός από τον περσικό στρατό του Ξέρξη το 480 π.Χ. και πώς έσφαξαν τους Αθηναίους Ικέτες του Ναού. Αλλά και ο Πλούταρχος, να γράφει για σκάνδαλα κακοδιαχείρισης και σπατάλες στο κτίσιμο του νέου ναού, του σημερινού, από τον Περικλή και τον τον Φειδία, σχεδόν πενήντα χρόνια αργότερα.
Σαν να μην πέρασε μια μέρα… Οικονομικά σκάνδαλα στη χώρα, η Ακρόπολη να «ξαναχτίζεται» σε μια κολοσσιαία προσπάθεια να μην ερειπωθεί περαιτέρω, ένα τεράστιο γιαπί, ένας κλιμακούμενος πόλεμος. Ξαφνικά το μάτι μου έπεσε σε ένα μικρό τρακτέρ. Ναι, ένα μικρό ταλαιπωρημένο τρακτέρ με φαγωμένη σέλα κι ένα διαλυμένο πλαστικό κάθισμα εμπρός του. Πάνω στον Ιερό Βράχο, παρκαρισμένο δίπλα σε ένα πεύκο. Πίσω του μεταλλικά και πλαστικά παραπήγματα για τις εργασίες αναστήλωσης. Αυτή η παράταιρη εικόνα του τρακτέρ μου ’φερε στον νου τα τρακτέρ των αδελφών του πατέρα μου, γεωργών στα Σπάτα, το μεσόγειο χωριό της Αττικής στα χνάρια αρχαίου αθηναϊκού δήμου, τότε που το αεροδρόμιο της Αθήνας ήταν αμπέλια κι ελιές, όπως στην αρχαιότητα, και οι αυλές των σπιτιών του με πρόχειρες, πολλές φορές, κατασκευές.
Αυτή η αντίστιξη του αποστειρωμένου, μη μου άπτου ερειπίου-σκηνικού, του φέροντος το κλέος του παρελθόντος, με το παράταιρο σκηνικό του τρακτέρ με τα παραπήγματα, τα χωρίς τάξη και καλλιέπεια, σαν να φώτισε αλλιώς το Μνημείο. Σαν να ταίριαξε ο Βράχος με το άναρχο τοπίο της πόλης κάτω από την Ακρόπολη. Οπου το κομψό με το πρόχειρο και το ό,τι νά ’ναι συνυπάρχουν στον ίδιο χώρο. Και από την άλλη η αντίθεση του Μνημείου ως Υμνου στο Μέτρο και τη Δημοκρατία με τις υπεξαιρέσεις του Ταμείου της Δηλιακής Συμμαχίας, τα οικονομικά σκάνδαλα, τις σφαγές ικετών, τις παραβιάσεις ιερών κανόνων, τις λεηλασίες και τις καταστροφές των επόμενων αιώνων…
Και έπειτα η σύνδεση του κτιριακού συνόλου με τους ανθρώπους του. Αυτούς που το έχτισαν, που το χτίζουν ακόμα, που οδηγούν το τρακτέρ και τα άλλα μηχανήματα, που κολατσίζουν πάνω στις αρχαίες πέτρες. Αλλά και τους αρχαίους προσκυνητές στον ναό της Παρθένου Αθηνάς ή της Αειπαρθένου Μαρίας αργότερα, με τάματα, θυσίες, γονυκλισίες. Αλλά και τους αξιωματούχους, που λυμαίνονταν το ταμείο της Αθηναϊκής Συμμαχίας το οποίο «φυλασσόταν» στον Παρθενώνα. Και τους ικέτες, που το άσυλό τους δεν έγινε δεκτό, και τόσους άλλους…
Πρόσφατα διάβαζα σε άρθρο του Δημήτρη Αγγελίδη («Εφ.Συν.», 2.3.2026) ότι η Υπηρεσία Ασύλου μόλις ξεκίνησε η επίθεση Ισραήλ-ΗΠΑ κατά Ιράν «έστειλε οδηγίες σε προϊσταμένους περιφερειακών γραφείων ασύλου να παγώσουν τις αποφάσεις και τις επιδόσεις αποφάσεων ασύλου για Ιρανούς πολίτες». Μπας και φτιάξει η κατάσταση στο Ιράν και τους στείλουν πίσω, ενώ ο αριθμός των εκτοπισμένων από τον πόλεμο μετρά ήδη εκατοντάδες χιλιάδες. Υπάρχουν κι άλλοι τρόποι να διαλύσεις ανθρώπινες ζωές και να καταπατήσεις τα νόμιμα του ασύλου από το να τους σφάξεις.
Αλλά και η σύνδεση του Μνημείου με τους περιηγητές του, να σπάνε μάρμαρα για σουβενίρ, και αργότερα με τις ορδές τουριστών του. Οπως μια μεγάλη παρέα Ιρανών αγοριών και κοριτσιών, που τους κατάλαβα μόνο εξαιτίας της τραγουδιστής περσικής προφοράς τους, όταν στα αγγλικά ζήτησαν να βγουν φωτογραφία με φόντο τον Παρθενώνα. Η έκπληξή τους, όταν με τα στοιχειώδη περσικά μου επιβεβαίωσα την καταγωγή τους, δεν είχε από αυτούς καμία συνέχεια. Είχαν καταλάβει πού ήρθαν; Την τόσο στενή σχέση τους, ιστορικά, με τον τόπο και τους ανθρώπους που επισκέπτονταν;
Και όχι μόνον αυτοί αλλά και όλοι όσοι προσγειώνονται στα πρώην αμπέλια των προγόνων μου στο αεροδρόμιο των Σπάτων. Εμαθαν ποτέ ότι τοπικές κοινωνίες με την αρχαία παράδοση του αμπελουργού θεού Διονύσου, με το θέατρό του στους πρόποδες της Ακρόπολης, (απ)αλλοτριώθηκαν για να έρχονται να βγάζουν φωτογραφίες;
Και μαζί με εκείνους και εμείς οι ντόπιοι θα καταλάβουμε ποτέ ότι αυτά τα μνημεία δεν είναι μόνο σκηνικά; Θα συνδεθούμε ποτέ πραγματικά μαζί τους και με το μέσα μας; Θα νιώσουμε ότι εκτός από μοναδικής τέχνης μνημεία είναι και τόποι προσκυνηματικοί και ιεροί; Αλλά και τόποι όπου η βλακεία, η φιλαργυρία, η έπαρση, η αλαζονεία και η παραβίαση ιερών πανανθρώπινων κανόνων, όπως το άσυλο, έφερναν και φέρνουν μόνο καταστροφές;
*Δικηγόρος