Ένα νέο πειραματικό εμβόλιο στοχεύει έναν από τους πιο ανθεκτικούς μηχανισμούς άμυνας της φυματίωσης: την ικανότητα των βακτηρίων να επιβιώνουν παρά τη θεραπεία.
Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Journal of Clinical Investigation» ερευνητές από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Johns Hopkins Medicine και τη Σχολή Δημόσιας Υγείας Bloomberg του Johns Hopkins αναφέρουν ότι ανέπτυξαν ένα θεραπευτικό DNA εμβόλιο για τη φυματίωση το οποίο χορηγείται μέσω της μύτης. Το εμβόλιο συνδυάζει δύο γονίδια που έχουν σχεδιαστεί ώστε να «εκπαιδεύουν» το ανοσοποιητικό σύστημα να στοχεύει βακτήρια που αντέχουν στα φάρμακα και μπορούν να επιβιώσουν από παρατεταμένες θεραπείες με αντιβιοτικά, προκαλώντας υποτροπές της νόσου.
Η φυματίωση επηρεάζει τους ανθρώπους εδώ και τουλάχιστον 6.000 χρόνια. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι περίπου το ένα τέταρτο του παγκόσμιου πληθυσμού δηλαδή περίπου 2 δισεκατομμύρια άνθρωποι, φέρουν λανθάνουσα μόλυνση χωρίς συμπτώματα. Το 2024 πάνω από 10 εκατομμύρια άνθρωποι εμφάνισαν ενεργή φυματίωση και 1,2 εκατομμύρια πέθαναν από τη νόσο γεγονός που την καθιστά την κύρια αιτία θανάτου από ένα μόνο λοιμώδες νόσημα.
Ο ΠΟΥ έχει τονίσει την ανάγκη για θεραπευτικά εμβόλια που θα χρησιμοποιούνται μαζί με τις υπάρχουσες φαρμακευτικές θεραπείες, ώστε να μειώνεται η διάρκεια της θεραπείας και να βελτιώνονται τα αποτελέσματα. Η τρέχουσα θεραπεία της φυματίωσης απαιτεί συχνά μακροχρόνια σχήματα πολλαπλών φαρμάκων, τα οποία είναι δύσκολο να ολοκληρωθούν, ενώ τα ανθεκτικά στα φάρμακα στελέχη συνεχίζουν να εξαπλώνονται. Το νέο εμβόλιο του Johns Hopkins ενδέχεται να συμβάλει στην αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων.
Ο μηχανισμός και τα πειράματα
Οι ερευνητές αναφέρουν ότι σε πειράματα σε ποντίκια το εμβόλιο, όταν χορηγήθηκε μαζί με την αρχική φαρμακευτική θεραπεία της φυματίωσης, βοήθησε στην ταχύτερη απομάκρυνση των βακτηρίων, μείωσε τη φλεγμονή στους πνεύμονες και απέτρεψε την υποτροπή μετά το τέλος της θεραπείας. Επίσης ενίσχυσε την αποτελεσματικότητα συνδυασμών φαρμάκων που χρησιμοποιούνται για ανθεκτικές μορφές της νόσου.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, το εμβόλιο συνδυάζει τα γονίδια relMtb και Mip3α και χορηγείται μέσω της μύτης ώστε να αξιοποιεί τις φυσιολογικές διεργασίες του αναπνευστικού συστήματος. Το relMtb βοηθά τα βακτήρια να επιβιώνουν υπό δύσκολες συνθήκες, ενώ το Mip3α προσελκύει ανώριμα δενδριτικά κύτταρα, τα οποία παρουσιάζουν τα αντιγόνα στα Τ-λεμφοκύτταρα και ενεργοποιούν την ανοσολογική απόκριση.
Η ενδορινική χορήγηση στοχεύει άμεσα στους πνεύμονες, όπου εντοπίζεται η λοίμωξη, ενισχύοντας τόσο την τοπική όσο και τη γενικευμένη ανοσολογική απάντηση. Σε μελέτες σε ζώα, παρατηρήθηκε αυξημένη ενεργοποίηση ανοσοκυττάρων και ισχυρή, μακροχρόνια ανοσολογική μνήμη. Σε πειράματα σε πρωτεύοντα θηλαστικά (μακάκους), το εμβόλιο προκάλεσε ανιχνεύσιμες ανοσολογικές αποκρίσεις που διήρκεσαν τουλάχιστον έξι μήνες, αν και δεν εξετάστηκε ακόμη η άμεση προστασία από τη λοίμωξη.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι απαιτείται περαιτέρω μελέτη πριν ξεκινήσουν δοκιμές σε ανθρώπους, αλλά τα αποτελέσματα θεωρούνται ενθαρρυντικά, καθώς δείχνουν ότι η στρατηγική αυτή μπορεί να αποτελέσει μια νέα προσέγγιση στην αντιμετώπιση της φυματίωσης, στοχεύοντας όχι μόνο τα ενεργά βακτήρια αλλά και τις «ανθεκτικές» μορφές τους.
Naftemporiki.gr