Με φόντο την παρατεταμένη αδράνεια και τις επαναλαμβανόμενες αποτυχημένες δημοπρασίες, ο Κάθετος Διάδρομος φυσικού αερίου τίθεται εκ νέου στο τραπέζι των αποφάσεων, σε μια τηλεδιάσκεψη που θεωρείται καθοριστική για την πορεία του. Οι Διαχειριστές των πέντε χωρών επιχειρούν, μέσω κοινής πρότασης, να εξασφαλίσουν την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ένα νέο πλαίσιο λειτουργίας, το οποίο φιλοδοξεί να αντιμετωπίσει τις χρόνιες αδυναμίες και να επαναφέρει το έργο σε τροχιά υλοποίησης.
Η συγκυρία εμφανίζεται πιο ευνοϊκή σε σχέση με προηγούμενους μήνες, καθώς η αυξημένη αβεβαιότητα στον εφοδιασμό και η ενίσχυση της ζήτησης φυσικού αερίου επαναφέρουν στο προσκήνιο την ανάγκη για αξιόπιστες εναλλακτικές διαδρομές προς την Ευρώπη. Σε αυτό το περιβάλλον, ο Κάθετος Διάδρομος αποκτά εκ νέου σημασία όχι μόνο ως εμπορική επιλογή, αλλά και ως εργαλείο ενεργειακής ασφάλειας για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ουκρανία.
Στο τραπέζι η νέα τιμολογιακή «φόρμουλα»
Στη σημερινή τηλεδιάσκεψη συμμετέχουν οι Διαχειριστές των συστημάτων μεταφοράς –μεταξύ των οποίων και ο ΔΕΣΦΑ από ελληνικής πλευράς–, οι εθνικές Ρυθμιστικές Αρχές, καθώς και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία καλείται να δώσει την τελική κατεύθυνση. Κεντρικό ζητούμενο αποτελεί η έγκριση μιας νέας τιμολογιακής προσέγγισης που προβλέπει σημαντική μείωση των τελών διέλευσης, κατά μήκος της διαδρομής.
Παράλληλα, η προτεινόμενη μεθοδολογία εισάγει για πρώτη φορά προϊόντα δέσμευσης δυναμικότητας μεγαλύτερης διάρκειας –μηνιαία, τριμηνιαία και ετήσια–, επιχειρώντας να καλύψει ένα βασικό έλλειμμα ευελιξίας που μέχρι σήμερα λειτουργούσε αποτρεπτικά για την αγορά. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η πρόβλεψη για πρόσβαση σε όλα τα Virtual Trading Points των εμπλεκόμενων χωρών, διευκολύνοντας την εμπορική δραστηριότητα και τη διαχείριση ροών.
Το «βαρίδι» των άγονων δημοπρασιών
Οι παρεμβάσεις αυτές κρίνονται αναγκαίες, καθώς το υφιστάμενο μοντέλο δημοπρασιών με τα ειδικά προϊόντα «Routes» έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα άκαμπτο. Είναι ενδεικτικό ότι μέχρι σήμερα, τρεις από τις τέσσερις δημοπρασίες δεν προσέλκυσαν κανένα ενδιαφέρον, ενώ και η πιο πρόσφατη διαδικασία ολοκληρώθηκε χωρίς δεσμευτικές προσφορές, αντανακλώντας τόσο τη συγκυρία όσο και τις δομικές αδυναμίες του μηχανισμού.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, εφόσον δοθεί το «πράσινο φως» από την Κομισιόν, θα ακολουθήσει μια μεγάλη δημοπρασία τον Ιούλιο, κατά την οποία θα διατεθούν για πρώτη φορά τα νέα προϊόντα, με έναρξη ισχύος από τον Οκτώβριο. Μέχρι τότε, οι υφιστάμενες δημοπρασίες αναμένεται να συνεχιστούν, κυρίως για λόγους συνέχειας.
Ενστάσεις και πολιτικές ισορροπίες
Παρά τη σύγκλιση σε βασικές παραμέτρους, δεν λείπουν οι επιμέρους ενστάσεις μεταξύ των χωρών, κυρίως ως προς το εύρος των μειώσεων στα τέλη διέλευσης. Ωστόσο, εκτιμάται ότι θα αναζητηθεί μια κοινά αποδεκτή λύση, ώστε να διασφαλιστεί η εφαρμογή ενός ενιαίου πλαισίου.
Σε πολιτικό επίπεδο, το εγχείρημα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προκλήσεις, καθώς δεν απολαμβάνει την ίδια στήριξη από όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ, ενώ παραμένουν ερωτήματα για τη συνολική του ελκυστικότητα και τη δυνατότητα περιορισμού ανταγωνιστικών ροών φυσικού αερίου. Οι αμφιβολίες αυτές αντανακλώνται και στη στάση της αγοράς, η οποία μέχρι στιγμής τηρεί επιφυλακτική στάση.
Οι επαφές στις ΗΠΑ και το LNG
Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται και οι πρόσφατες επαφές στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και ο διευθύνων σύμβουλος της Aktor Αλέξανδρος Εξάρχου, ανέδειξαν τη σημασία του Κάθετου Διαδρόμου σε συνομιλίες με αμερικανικούς αξιωματούχους. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκε η ενίσχυση των ροών LNG προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, αλλά και η ανάγκη δημιουργίας ενός πιο σταθερού και συντονισμένου πλαισίου που θα επιτρέψει στο έργο να αποκτήσει πραγματική εμπορική υπόσταση. Ο υπουργός επανέλαβε ότι η απεξάρτηση της ΕΕ από το ρωσικό φυσικό αέριο είναι αμετάκλητη απόφαση και προϋποθέτει αφενός το κλείσιμο της εισόδου μέσω του TurkStream και αφετέρου την ανάπτυξη υποδομών ώστε να αντικατασταθεί από αμερικανικό LNG. Τόνισε τη σημασία της συνεργασίας των χωρών του Κάθετου Διαδρόμου για την ενίσχυση της εμπορικής ελκυστικότητας του εγχειρήματος, καθώς και την ανάγκη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διασφαλίσει ένα σταθερό και αξιόπιστο ρυθμιστικό περιβάλλον για επενδύσεις. Παράλληλα, χαρακτήρισε τον Κάθετο Διάδρομο ως ένα έργο με στρατηγική και μετασχηματιστική σημασία, που επανασυνδέει ενεργειακά και γεωπολιτικά την περιοχή.
Πιέσεις και γεωπολιτικά ρίσκα
Σε πρόσφατες δηλώσεις του, ο κ. Εξάρχου, υπό την ιδιότητά του ως CEO και της Atlantic See δεν έκρυψε τις δυσκολίες για την ευρύτερη αποδοχή του διαδρόμου από κράτη-μέλη της ΕΕ, υποστηρίζοντας ότι δέχεται πιέσεις και υπονόμευση από χώρες της Βόρειας Ευρώπης. Όπως επισήμανε τα κράτη αυτά εμφανίζονται να ευνοούν σενάρια επιστροφής σε μεγαλύτερη εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο, ασκώντας παράλληλα πιέσεις σε χώρες της Νοτιοανατολικής και Ανατολικής Ευρώπης ώστε να μην προχωρήσουν σε μακροχρόνιες συμφωνίες προμήθειας LNG, κυρίως από τις ΗΠΑ.
Κατά τον ίδιο, η στάση αυτή θέτει σε κίνδυνο ένα έργο με σημαντικά οικονομικά και γεωπολιτικά οφέλη για την Ελλάδα και την ευρύτερη περιοχή, ενώ αναδεικνύει τις αδυναμίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης να χαράξει ενιαία ενεργειακή στρατηγική. Τα αντικρουόμενα συμφέροντα μεταξύ των κρατών-μελών, όπως έχει τονίσει περιορίζουν την αποτελεσματικότητα της ΕΕ, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης, ενώ αφήνουν ανοιχτό το ερώτημα κατά πόσο υπάρχει πραγματική πολιτική βούληση για πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο.
Παράλληλα έχει εκτιμήσει ότι ενδεχόμενη περαιτέρω κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, και ειδικά σε σχέση με το Ιράν, θα επιβαρύνει σημαντικά την ευρωπαϊκή οικονομία μέσω αυξημένου ενεργειακού κόστους και πληθωριστικών πιέσεων, καθιστώντας ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη ανάπτυξης εναλλακτικών και αξιόπιστων ενεργειακών διαδρομών.
Διαβάστε ακόμη
Η μεγάλη στροφή στο δολάριο: Προς την καλύτερη επίδοση 8 μηνών ανατρέποντας τα προγνωστικά (γραφήματα)
Meta και Google αντιμέτωπες με το «φάντασμα» των καπνοβιομηχανιών: Η δικαστική απόφαση που αλλάζει τον χάρτη των Big Tech
Εφιαλτικό σενάριο για το πετρέλαιο από την Macquarie – Στα $200 εάν ο πόλεμος συνεχιστεί έως τον Ιούνιο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα