Η απόφαση του Ουκρανού προέδρου να «κάψει» την ένταξη της χώρας του στο ΝΑΤΟ με αντάλλαγμα αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας, φαίνεται να απέδωσε καρπούς, καθώς σύμφωνα με το Politico όσα του προσφέρουν οι ΗΠΑ μοιάζουν με όσα θα λάμβανε ως μέλος του ΝΑΤΟ. Η προσφορά αυτή πρόκειται για την πιο ισχυρή και πιο ρητή δέσμευση που έχει υποβάλλει η κυβέρνηση Τραμπ για την Ουκρανία, ωστόσο συνοδεύεται από ένα σκληρό τελεσίγραφο: Δεχτείτε τις εγγυήσεις ασφαλείας τώρα αλλιώς η επόμενη εκδοχή δεν θα είναι τόσο γενναιόδωρη.
Η πρόταση για τις λεγόμενες εγγυήσεις τύπου Άρθρου 5 έρχεται εν μέσω μαραθωνίων συνομιλιών μεταξύ του ειδικού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ, του γαμπρού και συμβούλου του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, και Ουκρανών και Ευρωπαίων αξιωματούχων στο Βερολίνο, καθώς η Ουάσιγκτον προσπαθεί να πιέσει το Κίεβο να αποδεχτεί τους όρους που θα τερματίσουν τον πόλεμο.
Ο Ζελένσκι ωστόσο μαζί με τους Ευρωπαίους «προθύμους» διστάζουν να καταλήξουν σε συμφωνία χωρίς ρητή εγγύηση ασφαλείας από τις ΗΠΑ, φοβούμενοι ότι η Ρωσία θα επιτεθεί ξανά.
Η προσφορά των ΗΠΑ πιέζει τον Ζελένσκι να δράσει πιο γρήγορα
Αυτή η τελευταία προσφορά των ΗΠΑ φαίνεται να αποτελεί μια προσπάθεια να κατευνάσει τις ανησυχίες, αλλά και να πιέσει τον Ζελένσκι να δράσει γρηγορότερα.
«Η βάση αυτής της συμφωνίας είναι να υπάρχουν πραγματικά ισχυρές εγγυήσεις, όπως το Άρθρο 5», δήλωσε ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος. «Αυτές οι εγγυήσεις δεν θα βρίσκονται στο τραπέζι για πάντα. Βρίσκονται στο τραπέζι αυτή τη στιγμή», σημείωσε.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε αργότερα τη Δευτέρα ότι είχε μιλήσει τηλεφωνικά με τον Ζελένσκι και Ευρωπαίους ηγέτες. Είπε επίσης ότι είχε μιλήσει με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, χωρίς να προσδιορίζει το πότε.
«Νομίζω ότι είμαστε πιο κοντά από ποτέ και θα δούμε τι μπορούμε να κάνουμε», δήλωσε ο Τραμπ σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο. Ερωτηθείς αν η προσφορά για εγγυήσεις ασφαλείας είχε χρονικό όριο, απάντησε «το χρονικό όριο είναι πότε μπορούμε να το ολοκληρώσουμε».
Οι συζητήσεις του Σαββατοκύριακου επικεντρώθηκαν σε μεγάλο βαθμό στην λεπτομερή περιγραφή των εγγυήσεων ασφαλείας που θα παρείχαν οι ΗΠΑ στην Ουκρανία. Περιελάμβαναν επίσης εδαφικά και άλλα ζητήματα.
Εν αναμονή απάντησης της Ρωσίας
Οι ΗΠΑ αναμένουν ότι η Ρωσία θα αποδεχθεί μια τέτοια ρύθμιση σε μια τελική συμφωνία, καθώς και θα επιτρέψει στην Ουκρανία να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό θα μπορούσε να αποδειχθεί μια υπερβολικά αισιόδοξη εκτίμηση, δεδομένης της άρνησης του Κρεμλίνου να κάνει υποχωρήσεις στις ειρηνευτικές συνομιλίες μέχρι στιγμής. Και η Μόσχα δεν έχει ακόμη εκφράσει την άποψή της για καμία από τις νέες συμφωνίες που επεξεργάζονται στην Ευρώπη τις τελευταίες ημέρες.
«Πιστεύουμε ότι οι Ρώσοι, σε μια τελική συμφωνία, θα αποδεχτούν όλα αυτά που επιτρέπουν μια ισχυρή και ελεύθερη Ουκρανία. Η Ρωσία έχει δηλώσει ότι είναι ανοιχτή στην ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ», δήλωσε ένας δεύτερος Αμερικανός αξιωματούχος. Και οι δύο αξιωματούχοι προτίμησαν να μιλήσουν με όρους ανωνυμίας λόγω της ευαίσθητης φύσης των διαπραγματεύσεων.
Δεν ήταν σαφές πότε ή πώς η κυβέρνηση Τραμπ θα φέρει τις νέες λεπτομέρειες στη Μόσχα. Η Ρωσία αναμένει ότι η αμερικανική πλευρά θα την ενημερώσει για τις συνομιλίες, δήλωσε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ. Πρόσθεσε ότι ο Πούτιν «είναι ανοιχτός στην ειρήνη, σε μια σοβαρή ειρήνη και σε σοβαρές αποφάσεις. Δεν είναι καθόλου ανοιχτός σε κανένα τέχνασμα που στοχεύει στην καθυστέρηση».
Το Κρεμλίνο δήλωσε τη Δευτέρα ότι αναμένει ενημέρωση για τις συνομιλίες του Βερολίνου από την αμερικανική πλευρά.
Ερωτηθείς εάν οι διαπραγματεύσεις θα μπορούσαν να έχουν ολοκληρωθεί μέχρι τα Χριστούγεννα, ο Πεσκόφ είπε ότι η προσπάθεια πρόβλεψης ενός πιθανού χρονοδιαγράμματος για μια ειρηνευτική συμφωνία ήταν ένα «άχαρο έργο».
Ο ρόλος των «προθύμων»
Ο δεύτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η ουκρανική αντιπροσωπεία εξεπλάγη ευχάριστα από την προθυμία του Τραμπ να συμφωνήσει σε αυστηρότερες εγγυήσεις ασφαλείας και να τις επικυρώσει το Κογκρέσο, ώστε να διαρκέσουν και μετά την προεδρία του.
Η αμερικανική πλευρά μίλησε επίσης με τα καλύτερα λόγια για τους Ευρωπαίους ομολόγους της, οι οποίοι ανησυχούν εδώ και μήνες ότι η ομάδα Τραμπ θα αναγκάσει την Ουκρανία να συμφωνήσει σε δυσμενείς όρους. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επίσης εκφράστηκαν αισιόδοξα.
«Οι νομικές και υλικές εγγυήσεις ασφάλειας που έχουν θέσει επί τάπητος οι ΗΠΑ στο Βερολίνο είναι αξιοσημείωτες», δήλωσε ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς σε δημοσιογράφους μετά τις συνομιλίες τη Δευτέρα.
Ο Μερτς, μαζί με τους ομολόγους του από τη Δανία, τη Φινλανδία, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ολλανδία, τη Νορβηγία, την Πολωνία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Σουηδία και την ΕΕ, εξέδωσαν δήλωση στην οποία χαιρετίζουν τη «σημαντική πρόοδο» στην προσπάθεια των ΗΠΑ και δεσμεύονται να βοηθήσει την Ουκρανία να τερματίσει τον πόλεμο και να αποτρέψει τη ρωσική επιθετικότητα, μεταξύ άλλων μέσω μιας πολυεθνικής δύναμης υπό ευρωπαϊκή ηγεσία για την Ουκρανία, υποστηριζόμενης από τις ΗΠΑ.
Ο Τραμπ, ο οποίος δεν παρευρέθηκε στις συναντήσεις αυτής της εβδομάδας στο Βερολίνο, αλλά έχει ενημερωθεί δύο φορές από τους Γουίτκοφ και Κούσνερ, σχεδίαζε να παραθέσει δείπνο τη Δευτέρα για τους αρχηγούς κρατών, τους υπουργούς Εξωτερικών και τους αξιωματούχους ασφαλείας που παρευρέθηκαν, δήλωσαν Αμερικανοί αξιωματούχοι.
«Είναι πραγματικά ευχαριστημένος με το πού βρίσκονται [τα πράγματα]», δήλωσε ο πρώτος Αμερικανός αξιωματούχος.
Τα εδαφικά ζητήματα
Οι Γουίτκοφ και Κούσνερ προσπάθησαν επίσης να περιορίσουν τις διαφωνίες μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας σχετικά με το ποια εδάφη θα ελέγχει η Μόσχα σε μια τελική συμφωνία. Η Ρωσία μέχρι στιγμής επιμένει στον έλεγχο του Ντονμπάς.
Ένας από τους Αμερικανούς αξιωματούχους δήλωσε ότι οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν σε πολλά από τα συγκεκριμένα εδαφικά ζητήματα, δηλώνοντας ότι υπάρχει μια πρόταση υπό επεξεργασία, η οποία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, για τη Ρωσία και την Ουκρανία να μοιραστούν τον έλεγχο του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια, με κάθε χώρα να έχει πρόσβαση στο ήμισυ της ενέργειας που παράγεται από τον σταθμό.
Ωστόσο, οι Αμερικανοί αξιωματούχοι απέφυγαν ως επί το πλείστον να δώσουν λεπτομέρειες σχετικά με το πώς σκόπευαν να γεφυρώσουν άλλα κενά στις εδαφικές διαφορές. Είπαν ότι άφησαν τον Ζελένσκι να σκεφτεί πώς θα γίνει αυτό.
Αφού ο Ζελένσκι απαντήσει στις προτάσεις, οι Γουίτκοφ και Κούσνερ θα συζητήσουν το θέμα με τη Ρωσία.
«Νιώθουμε πραγματικά καλά για την πρόοδο που έχουμε σημειώσει, συμπεριλαμβανομένων των εδαφών», δήλωσε ο πρώτος αξιωματούχος.
Στη συνέχεια, οι ΗΠΑ θα συγκαλέσουν ομάδες εργασίας, πιθανώς στο Μαϊάμι αυτό το Σαββατοκύριακο, όπου στρατιωτικοί αξιωματούχοι θα εξετάσουν λεπτομερώς χάρτες για να επιλύσουν τα εναπομείναντα εδαφικά ζητήματα.
«Πιστεύουμε ότι πιθανότατα έχουμε λύσει το 90% των ζητημάτων μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας, αλλά υπάρχουν και κάποια ακόμη πράγματα που πρέπει να διευθετηθούν», δήλωσε ο πρώτος Αμερικανός αξιωματούχος.