Η Σιγκαπούρη αναδεικνύεται ως το κορυφαίο λιμάνι διακίνησης εμπορευματοκιβωτίων στον κόσμο, σύμφωνα με την τελευταία έρευνα του DNV και της Menon Economics.
Στην έρευνα, καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισαν οι απόψεις 20 κορυφαίων ναυτιλιακών εταιρειών παγκοσμίως και τα αποτελέσματά της βασίζονται σε 35 δείκτες, κατανεμημένους σε πέντε θεμελιώδεις πυλώνες -παράγοντες ενεργοποίησης εμπορίου (Enablers), συνδεσιμότητα & αξία για τον πελάτη, παραγωγικότητα, βιωσιμότητα και συνολική επίδραση- και δεν κατατάσσει απλώς τα κορυφαία ως προς τη διακίνηση containers λιμάνια σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η Σιγκαπούρη κατέκτησε την πρώτη θέση και στους πέντε πυλώνες, κυρίως χάρη στα αθροιστικά αποτελέσματα των δεικτών της. Η επίδοσή της στηρίζεται σε παγκόσμιας κλάσης υποδομές, διαφανή διακυβέρνηση και αποδοτική συνδεσιμότητα τόσο μεταξύ mainline υπηρεσιών όσο και μεταξύ feeder-mainline. Σύμφωνα με την έρευνα, η τοπική λιμενική αρχή, η Maritime and Port Authority of Singapore (MPA), έχει διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο υλοποιώντας πρωτοποριακές επενδύσεις σε ανεναλλακτικά καύσιμα, δημιουργώντας πράσινους θαλάσσιους διαδρόμους και εφαρμόζοντας μέτρα μείωσης εκπομπών. Κεντρικό στοιχείο της στρατηγικής της Σιγκαπούρης είναι το λιμάνι Tuas, μια εξαιρετικά αυτοματοποιημένη εγκατάσταση που ξεκίνησε το 2022 και, όταν ολοκληρωθεί πλήρως τη δεκαετία του 2040, θα διακινεί περισσότερα από 65 εκατ. TEUs ετησίως, καθιστώντας το το μεγαλύτερο στον κόσμο. Οι πρωτοβουλίες αυτές ενίσχυσαν την ηγετική θέση της Σιγκαπούρης, εξασφαλίζοντας ότι το λιμάνι παραμένει στην αιχμή της παγκόσμιας ναυτιλιακής καινοτομίας.
Στη δεύτερη θέση η Σαγκάη, το μεγαλύτερο λιμάνι στη διακίνηση εμπορευματοκιβωτίων παγκοσμίως. Η ισχυρή της υποδομή στηρίζεται στη στρατηγική της θέση, στο μεγάλο βάθος και στη σύνδεσή της με τη μεταποιητική βιομηχανία της Κίνας. Η ανάπτυξή της καθοδηγείται από τη Shanghai Municipal Commission of Transport, ενώ η Shanghai International Port Group (SIPG) διαχειρίζεται τους τερματικούς σταθμούς. Σημαντικές επενδύσεις στην αυτοματοποίηση -όπως ο πλήρως αυτοματοποιημένος τερματικός Yangshan Phase IV και η επέκταση της Xiaoyangshan North Operation Area- συνέβαλαν, ώστε η Σαγκάη να ξεπεράσει τα 51 εκατ. TEUs το 2024, καθιστώντας την το πρώτο λιμάνι που επιτυγχάνει αυτό το ορόσημο. Η Σαγκάη πρωτοστατεί στη συνδεσιμότητα, καταλαμβάνοντας την υψηλότερη θέση στον Δείκτη Συνδεσιμότητας Γραμμών Πλοίων (LSCI) και συνδέεται με περισσότερα από 700 λιμάνια παγκοσμίως. Οι πρωτοβουλίες βιωσιμότητας -συμπεριλαμβανομένης της εκτεταμένης χρήσης παροχής ηλεκτρικού ρεύματος από ξηρά, του ανεφοδιασμού LNG και μεθανόλης, καθώς και των πράσινων διαδρόμων με το Λος Άντζελες και το Αμβούργο- αναδεικνύουν περαιτέρω το περιβαλλοντικό και επιχειρησιακό αποτύπωμά της.
Το Ningbo-Zhoushan είναι το ταχύτερα αναπτυσσόμενο παγκόσμιο hub και βασικός κόμβος της Πρωτοβουλίας «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος» της Κίνας – κατατάσσεται τρίτο συνολικά. Το 2024, διακίνησε 39,3 εκατ. TEUs, σημειώνοντας αύξηση 26% την τελευταία τριετία. Το Ningbo Municipal Port Bureau έχει οδηγήσει την ολοκλήρωση και την επέκταση των υποδομών, δημιουργώντας το μεγαλύτερο συγκρότημα διακίνησης φορτίων της Κίνας, με εκτεταμένους τερματικούς σταθμούς για πλοία πολύ μεγάλης μεταφορικής ικανότητας. Αναβαθμίσεις όπως οι αυτοματοποιημένοι τερματικοί σταθμοί, οι ενισχυμένες σιδηροδρομικές συνδέσεις και οι εκσυγχρονισμένες τελωνειακές διαδικασίες έχουν ενισχύσει την αποδοτικότητα και τη συνδεσιμότητα. Με πάνω από 300 δρομολόγια που συνδέουν 600 λιμάνια παγκοσμίως και σημαντικές πρωτοβουλίες βιωσιμότητας, όπως τα έξυπνα συστήματα λιμένα και οι χαμηλών εκπομπών λειτουργίες, το Ningbo-Zhoushan έχει εδραιώσει τον ρόλο του ως κρίσιμου κόμβου του διεθνούς εμπορίου.
Αμέσως μετά ακολουθεί το Μπουσάν, που κατατάσσεται τέταρτο συνολικά. Το Μπουσάν αποτελεί την κορυφαία πύλη logistics της Βορειοανατολικής Ασίας, λειτουργώντας ως βασικός κόμβος μεταφόρτωσης που συνδέει τις αγορές της Κίνας, της Ιαπωνίας και της Νότιας Κορέας. Η Busan Port Authority έχει επιτύχει αυτή τη μεταμόρφωση μέσω φιλόδοξων επενδύσεων σε υποδομές και καινοτόμων λειτουργικών πρακτικών, όπως το εν εξελίξει έργο Jinhae New Port με 66 σχεδιαζόμενες θέσεις πρόσδεσης για πλοία χωρητικότητας έως 30.000 TEUs, που θα αυξήσει τη συνολική χωρητικότητα στα 39,66 εκατ. TEUs έως το 2045. Στρατηγικές επενδύσεις στην αυτοματοποίηση και σε ψηφιακές λύσεις, όπως η πλατφόρμα Chain Portal, βασισμένη σε blockchain, έχουν επιτρέψει την παρακολούθηση τερματικών και τα συστήματα κρατήσεων οχημάτων σε πραγματικό χρόνο, μειώνοντας σημαντικά τους χρόνους αναμονής φορτηγών και ενισχύοντας την αποδοτικότητα.
Το Ρότερνταμ κατατάσσεται μεταξύ των πέντε κορυφαίων λιμένων διεθνώς και αποτελεί το μεγαλύτερο λιμάνι εμπορευματοκιβωτίων της Ευρώπης. Διαθέτει ανεπτυγμένες υποδομές και άμεση πρόσβαση στα ευρωπαϊκά εσωτερικά ποτάμια δίκτυα. Η Port of Rotterdam Authority έχει επιδείξει ηγετικό ρόλο, με διαρκείς επενδύσεις σε υποδομές εναλλακτικών καυσίμων, παροχή ηλεκτρικής ενέργειας από ξηρά και τεχνολογία digital twin, κερδίζοντας σταθερά υψηλές βαθμολογίες για την απόδοσή της ως θαλάσσιας πύλης της Ευρώπης. Οι προσπάθειες αυτές έχουν καθιερώσει το Ρότερνταμ ως πρότυπο βιώσιμων και τεχνολογικά προηγμένων λιμενικών λειτουργιών στην ήπειρο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Σιγκαπούρη, η Σαγκάη και το Ρότερνταμ κατατάσσονται σταθερά στις τρεις κορυφαίες θέσεις και της έκθεσης Leading Maritime Cities (LMC), γεγονός που αντανακλά τη συνεχιζόμενη κυριαρχία και επιρροή τους τόσο σε επίπεδο λιμένων όσο και αστικών κέντρων. Η σύμπτωση αυτή ενισχύει περαιτέρω την ολοκληρωμένη ηγεσία αυτών των κόμβων σε υποδομές, συνδεσιμότητα και καινοτομία.
Περιφερειακοί
Η περιφερειακή ανάλυση της έκθεσης αναδεικνύει κορυφαία λιμάνια που διαμορφώνουν το θαλάσσιο εμπόριο στην περιοχή τους. Το Ντέρμπαν ξεχωρίζει για την ανθεκτικότητά του και τις στρατηγικές επενδύσεις στην Αφρική, ενώ η Λομέ αναδύεται ως βασικός κόμβος μεταφόρτωσης στη Δυτική Αφρική.
Η Σαβάνα ηγείται στην Κεντρική και στον Κόλπο της Αμερικής όσον αφορά τις υποδομές και τη συνδεσιμότητα, ενώ τα Κολόν-Κριστομπάλ κυριαρχούν στη μεταφόρτωση στον Παναμά.
Η Μούντρα πρωτοστατεί στην Ινδική υποήπειρο σε αυτοματοποίηση και παραγωγικότητα, με το Κολόμπο να λειτουργεί ως ο κύριος κόμβος μεταφόρτωσης της περιοχής. Το Tanger Med αναδιαμορφώνει τα logistics της Μεσογείου με ταχεία ανάπτυξη, χάρη στη στρατηγική του θέση στο Στενό του Γιβραλτάρ, λειτουργώντας ως κρίσιμη πύλη προς την Ευρώπη. Στη Μέση Ανατολή, το Τζεμπέλ Άλι στο Ντουμπάι ηγείται της κατάταξης, ενώ το λιμάνι Khalifa στο Άμπου Ντάμπι ξεχωρίζει για την περιβαλλοντική του πρωτοπορία.
Ο ηγέτης της Ωκεανίας, το Σίδνεϊ, διακρίνεται για τη συνδεσιμότητα και τη βιωσιμότητά του, ενώ η Μελβούρνη ξεχωρίζει για τον συνολικό της αντίκτυπο και την αποδοτικότητα.
Σε περίοδο μετασχηματισμού οι λιμένες εμπορευματοκιβωτίων
Τα λιμάνια εμπορευματοκιβωτίων διέρχονται σήμερα μια περίοδο αξιοσημείωτου μετασχηματισμού, που τροφοδοτείται από την άνοδο των εμπορικών ροών, την ταχεία τεχνολογική πρόοδο και την εντεινόμενη ανάγκη για κλιματική δράση. Το 2024, η παγκόσμια διακίνηση εμπορευματοκιβωτίων ανήλθε στα πρωτοφανή 931,8 εκατ. TEUs, καταγράφοντας άνοδο 7,8%, ύστερα από αρκετά χρόνια υποτονικής ανάπτυξης. Όπως επισημαίνεται στην έρευνα, τα ασιατικά λιμάνια συνεχίζουν να καθορίζουν τον ρυθμό, με τα κινεζικά τερματικά να αντιπροσωπεύουν πάνω από το 40% της παγκόσμιας κίνησης.
Η Σαγκάη σημείωσε νέο παγκόσμιο ρεκόρ, διακινώντας 51,5 εκατ. TEUs, χάρη στη στρατηγική της θέση στην καρδιά της κινεζικής μεταποίησης και την ισχυρή ενσωμάτωσή της στην εξαγωγική οικονομία της Κίνας. Συγκριτικά, η Σιγκαπούρη διακίνησε 41,1 εκατ. TEUs, αξιοποιώντας τον ρόλο της ως βασικού κόμβου μεταφόρτωσης. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα λιμάνια παραμένουν ισχυροί οικονομικοί κινητήρες, στηρίζοντας 30,8 εκατ. θέσεις εργασίας και συνεισφέροντας 5,4 τρισ. δολάρια στο ΑΕΠ της χώρας, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 26% της εθνικής παραγωγής. Την ίδια ώρα, αναδυόμενες οικονομίες όπως η Ινδία, η Τουρκία και το Βιετνάμ σημείωσαν διψήφια αύξηση στη διακίνηση εμπορευματοκιβωτίων, λόγω της διαφοροποίησης των εφοδιαστικών αλυσίδων.
Σημαντικές γεωπολιτικές αναταράξεις έχουν δοκιμάσει την ανθεκτικότητα των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων.
Η κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα, για παράδειγμα, οδήγησε σε μείωση 56% των διελεύσεων πλοίων, με τα περισσότερα μεγάλα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων να αναδρομολογούνται γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, γεγονός που αύξησε τους χρόνους μεταφοράς Ασίας-Ευρώπης και Ασίας-Ανατολικής Ακτής ΗΠΑ έως και κατά δύο εβδομάδες.
Η διαταραχή αυτή επηρέασε κυρίως τα mainline πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, ενώ τα feeder πλοία παρέμειναν ως επί το πλείστον ανεπηρέαστα, καθώς επιχειρούν εκτός της υψηλού κινδύνου θαλάσσιας ζώνης. Η διαδρομή μέσω του Ακρωτηρίου αύξησε τόσο το κόστος όσο και την επιχειρησιακή πολυπλοκότητα, αναδεικνύοντας την ευαλωτότητα κρίσιμων θαλάσσιων διαδρόμων.
Οι λιμενικές αρχές, επισημαίνεται στην ανάλυση, διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της ανάπτυξης των λιμένων εμπορευματοκιβωτίων. Με τον καθορισμό μακροπρόθεσμων στρατηγικών, την υλοποίηση κρίσιμων υποδομών και την εφαρμογή προοδευτικών κανονισμών, δημιουργούν το απαραίτητο πλαίσιο για βιώσιμη ανάπτυξη και καινοτομία. Αυτή η μορφή διακυβέρνησης δημιουργεί ένα υποστηρικτικό οικοσύστημα, στο οποίο οι διαχειριστές τερματικών σταθμών και οι πάροχοι υποστηρικτικών υπηρεσιών μπορούν να επικεντρωθούν στη βελτιστοποίηση της παραγωγικότητας, την εξοικονόμηση χρόνου και την αναβάθμιση της εμπειρίας των πελατών.