Πώς έγινε και «ξαφνικά» η Ευρώπη έχασε τον ιστορικό προστάτη της, τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής; Πόσο βαθιά γεωπολιτική πληγή άνοιξε ο Τραμπ στη Γηραιά Ηπειρο τον πρώτο χρόνο της προεδρικής του θητείας; Και τι θα κάνουν από εδώ και πέρα τα «ορφανά» μιας σχέσης που σφυρηλατήθηκε σε δύο παγκόσμιους πολέμους και τον Ψυχρό Πόλεμο και τώρα απειλείται στην πολυπολική διεθνή πραγματικότητα;
Στα ερωτήματα αυτά επιχειρεί να απαντήσει ο Ιβο Ντάαλντερ, πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, ερευνητής στο Κέντρο Belfer του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ. Σε άρθρο του στο Politico χρησιμοποιεί ένα κλασικό μοντέλο της ψυχιατρικής και της ψυχολογίας, τα «πέντε στάδια του πένθους» όπως τα διέκρινε η Ελβετοαμερικανίδα ψυχίατρος Ελίζαμπεθ Κιούμπλερ-Ρος στο κλασικό βιβλίο της «On Death and Dying» (1969).
Αρνηση, θυμός, διαπραγμάτευση, κατάθλιψη και αποδοχή είναι τα πέντε στάδια. Κατά τον Αμερικανό πρώην διπλωμάτη, ο Τραμπ επέβαλε στους Ευρωπαίους να βιώσουν και τα πέντε, ευρισκόμενοι πλέον στο τελευταίο στάδιο – αυτό της «αποδοχής».
Πρώτο στάδιο: η άρνηση. «Σε γεύμα με τη συμμετοχή πρέσβεων του ΝΑΤΟ στα μέσα Δεκεμβρίου του 2024, ο ένας μετά τον άλλο δήλωναν ότι με λίγες παραπάνω ευρωπαϊκές δαπάνες για την άμυνα, όλα θα πήγαιναν καλά. Οταν τους είπα ότι αρνούνται να δεχτούν πόσο θεμελιώδης θα ήταν η αλλαγή, ένας μου είπε: Δεν μπορεί στα σοβαρά να πιστεύεις ότι οι ΗΠΑ δεν θα θεωρούν πλέον την ασφάλειά τους συνδεδεμένη με την Ευρώπη!», γράφει.
Μέχρι τα τέλη Φεβρουαρίου του 2025, η άρνηση έγινε θυμός – το δεύτερο στάδιο. Φρόντισαν γι’ αυτό οι χυδαίες αντιευρωπαϊκές επιθέσεις του Τζέι Ντι Βανς και του Πιτ Χέγκσεθ κατά τις επισκέψεις τους στις Βρυξέλλες και η απόφαση του Τραμπ να παζαρέψει μόνος του με τον Πούτιν, χωρίς την Ε.Ε., το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία.
Στο τρίτο στάδιο, η Ευρώπη πέρασε στη διαπραγμάτευση. Δασμούς ο Τραμπ, παζάρι η Ε.Ε. Πάθος με τον Πούτιν εκείνος, οκτώ Ευρωπαίοι ηγέτες τον επισκέπτονται στον Λευκό Οίκο παρέα με τον Ζελένσκι. Παράλληλα οι ηγέτες του ΝΑΤΟ συμφώνησαν να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ, όπως επέμενε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Η κατάθλιψη –τέταρτο στάδιο– ακολούθησε και κορυφώθηκε στις αρχές Δεκεμβρίου με τη δημοσίευση της νέας Εθνικής Στρατηγικής Ασφαλείας των ΗΠΑ, ενός κυνικά αντιευρωπαϊκού μανιφέστου.
Κατά τον Ιβο Ντάαλντερ, το πέμπτο στάδιο, της αποδοχής, έχει ήδη προκύψει. «Οι δεκαετίες της Pax Americana στην Ευρώπη και στη Γερμανία έχουν σε μεγάλο βαθμό τελειώσει. Οι Αμερικανοί επιδιώκουν πλέον, πάρα πολύ επιθετικά, τα δικά τους συμφέροντα. Αυτό σημαίνει μόνο ένα πράγμα: ότι κι εμείς τώρα πρέπει να υπερασπιστούμε τα δικά μας», δήλωσε πρόσφατα ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς.
«Μένει να φανεί αν η Ευρώπη θα το κάνει – και πώς», καταλήγει ο αρθρογράφος.