Η Ευρώπη επιχειρεί στρατηγική απεξάρτηση από τις αμερικανικές ψηφιακές πλατφόρμες, επενδύοντας σε «κυρίαρχο» cloud, λογισμικό ανοικτού κώδικα και ευρωπαϊκούς παρόχους.
Η συζήτηση για την «ψηφιακή κυριαρχία» στην Ευρώπη έχει πάψει να είναι θεωρητική. Από τη Γαλλία μέχρι τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, κυβερνήσεις και δημόσιοι οργανισμοί αναζητούν ενεργά τρόπους να περιορίσουν την εξάρτησή τους από αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς, τόσο για λόγους ασφάλειας δεδομένων όσο και για λόγους γεωπολιτικής ισχύος και βιομηχανικής πολιτικής.
Ο CLOUD Act και ο φόβος για τα κρατικά δεδομένα
Καταλύτης αυτής της στροφής υπήρξε ο αμερικανικός νόμος CLOUD Act του 2018, ο οποίος υποχρεώνει εταιρείες των ΗΠΑ να παραδίδουν δεδομένα σε αρχές επιβολής του νόμου, ακόμη κι αν αυτά είναι αποθηκευμένα σε διακομιστές εκτός αμερικανικού εδάφους. Για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, αυτό σημαίνει ότι η φυσική φιλοξενία δεδομένων στην Ευρώπη δεν αρκεί για να διασφαλίσει την κυριαρχία τους, ιδίως όταν πρόκειται για εξαιρετικά ευαίσθητες πληροφορίες, όπως τα δεδομένα υγείας.
Η Γαλλία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η κυβέρνηση αποφάσισε να μεταφέρει την πλατφόρμα Health Data Hub από το Microsoft Azure σε «κυρίαρχο cloud», αναθέτοντας το έργο στη γαλλική Scaleway, θυγατρική του ομίλου iliad. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχώρησε σε διαγωνισμό ύψους 180 εκατ. ευρώ για υπηρεσίες sovereign cloud, από τον οποίο απουσιάζει η AWS, παρότι έχει λανσάρει ειδική ευρωπαϊκή προσφορά.
Ευρωπαϊκές εναλλακτικές, αλλά με δομικές αδυναμίες
Η προσπάθεια οικοδόμησης ευρωπαϊκών ψηφιακών υποδομών δεν είναι χωρίς αντιφάσεις. Παλαιότερα, η γαλλική μηχανή αναζήτησης Qwant είχε παρουσιαστεί ως «εναλλακτική» με σεβασμό στην ιδιωτικότητα, αλλά στηριζόταν στην υποδομή του Bing της Microsoft. Μετά τη ρήξη της συνεργασίας, η Qwant συνέπραξε με την γερμανική Ecosia για τη δημιουργία του ευρωπαϊκού index Staan, ωστόσο η αναγνωρισιμότητα και το μερίδιο αγοράς παραμένουν περιορισμένα σε σχέση με Google και Bing.
Στο λογισμικό γραφείου και τα λειτουργικά συστήματα, η Γαλλία αποφάσισε τη σταδιακή εγκατάλειψη των Windows υπέρ του Linux, ενώ θεσμοί σε Αυστρία, Δανία, Ιταλία και Γερμανία στρέφονται σε ανοικτού κώδικα λύσεις όπως το LibreOffice. Συχνά αυτό συνοδεύεται από φιλοσοφία «build, don’t buy», με ανάπτυξη εσωτερικών εργαλείων (π.χ. πλατφόρμες τύπου Visio ως εναλλακτικές σε Zoom και Teams), κάτι που έχει προκαλέσει κριτική για αναποτελεσματική χρήση πόρων και υπονόμευση της εγχώριας ιδιωτικής τεχνολογικής βιομηχανίας.
Δημόσιες συμβάσεις, ιδιωτικός τομέας και γεωπολιτική
Κρίσιμος παράγοντας για την επιτυχία της «κυρίαρχης τεχνολογίας» είναι αν οι δημόσιες συμβάσεις θα λειτουργήσουν ως καταλύτης για τη δημιουργία ισχυρών ευρωπαϊκών παικτών. Ο διαγωνισμός της Κομισιόν ευνοεί, πέρα από τη Scaleway, τους γαλλικούς παρόχους CleverCloud και OVHCloud, καθώς και τη γερμανική STACKIT του ομίλου Schwarz. Ωστόσο, η επιλογή πολλών παρόχων αντί ενός ισχυρού «πρωταθλητή» ενδέχεται να περιορίσει τις οικονομίες κλίμακας και τις πιθανότητες δημιουργίας ευρωπαϊκής εταιρείας τρισεκατομμυρίων.
Παράλληλα, ο ιδιωτικός τομέας δεν ακολουθεί πάντα την πολιτική κατεύθυνση. Αεροπορικές εταιρείες όπως η Lufthansa και η Air France επιλέγουν το Starlink του Elon Musk για συνδεσιμότητα εν πτήσει, ενώ και άλλοι κρατικοί ή ημικρατικοί οργανισμοί εξετάζουν παρόμοιες λύσεις. Η Ευρώπη προσπαθεί να απαντήσει με δικά της διαστημικά και δορυφορικά προγράμματα, όμως η τεχνολογική απόσταση παραμένει μεγάλη.
Αντιαμερικανισμός, κανονισμοί και νέα επιχειρηματικά μοντέλα
Η πολιτική διάσταση είναι εξίσου σημαντική. Αντιδράσεις σε κινήσεις της Ουάσιγκτον, αλλά και σε δημόσιες τοποθετήσεις αμερικανών δισεκατομμυριούχων, ενισχύουν την κοινωνική αποδοχή για «αποσύζευξη» από αμερικανική τεχνολογία. Η απόφαση της Meta να καθυστερήσει την κυκλοφορία του Threads στην ΕΕ, λόγω κανονιστικών ανησυχιών, υπενθύμισε ότι η ευρωπαϊκή αγορά παραμένει δευτερεύουσα για τις Big Tech, ανοίγοντας χώρο για λύσεις σχεδιασμένες εξαρχής για το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό και πολιτισμικό πλαίσιο.
Πρωτοβουλίες όπως το EuroStack, που πιέζουν ώστε ο δημόσιος τομέας να «αγοράζει ευρωπαϊκά», επιχειρούν να μετατρέψουν αυτή την πολιτική βούληση σε σταθερή ζήτηση για ευρωπαϊκά προϊόντα. Παράλληλα, εταιρείες όπως η Mistral AI αξιοποιούν το γεγονός ότι «δεν είναι αμερικανικές» ως εμπορικό πλεονέκτημα, ενώ η στήριξη κυβερνήσεων στη συγχώνευση της καναδικής Cohere με τη γερμανική Aleph Alpha δείχνει την επιθυμία για δημιουργία διατλαντικών, αλλά όχι αμερικανοκεντρικών, τεχνολογικών σχημάτων.
Σχόλιο : Η ευρωπαϊκή στροφή στην ψηφιακή κυριαρχία δεν είναι μόνο άμυνα απέναντι στις ΗΠΑ, αλλά και απόπειρα βιομηχανικής αναγέννησης. Ωστόσο, ο κατακερματισμός, η αργή κλίμακα και η εξάρτηση από υποκείμενες αμερικανικές τεχνολογίες απειλούν να εγκλωβίσουν την ήπειρο σε ένα ιδιότυπο τεχνολογικό «μεσαίο έδαφος»: αρκετά ρυθμισμένη ώστε να αποθαρρύνει τους κολοσσούς, αλλά όχι αρκετά ενοποιημένη ώστε να δημιουργήσει τους δικούς της.
#Ευρώπη #Τεχνολογία #ΨηφιακήΚυριαρχία #Cloud #Linux