Η πορεία του πετρελαίου αποτυπώνει την ένταση της κρίσης
Η κατάρρευση της εκεχειρίας στη Μέση Ανατολή επαναφέρει με ορμή τον εφιάλτη μιας νέας παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης, με το Στενό του Hormuz να μετατρέπεται ξανά σε «σημείο μηδέν» για τις αγορές. Η σχεδόν πλήρης διακοπή της ναυτιλιακής κυκλοφορίας στο στενό –από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου– έχει ήδη πυροδοτήσει νέο ράλι σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, ανατρέποντας κάθε εύθραυστη ισορροπία που είχε διαμορφωθεί τις προηγούμενες ημέρες.
Η ένταση κλιμακώθηκε όταν το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ κατέσχεσε ιρανικό πλοίο που κατευθυνόταν προς το στενό, με την Iran να απαντά επαναφέροντας στρατιωτικό έλεγχο στην περιοχή και παγώνοντας κάθε προοπτική νέων διαπραγματεύσεων.
Από εκείνη τη στιγμή, η κυκλοφορία δεξαμενόπλοιων περιορίστηκε δραματικά, σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης της αγοράς.
Η «ανάσα» από το ρωσικό πετρέλαιο
Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό σκηνικό, το ρωσικό πετρέλαιο αναδεικνύεται σε κρίσιμο «μαξιλάρι» για την παγκόσμια αγορά. Η απόφαση της Ουάσινγκτον να παρατείνει –έστω προσωρινά– τις εξαιρέσεις για φορτία ρωσικού πετρελαίου που βρίσκονται ήδη στη θάλασσα, αποτυπώνει τον φόβο ενός ανεξέλεγκτου σοκ τιμών.
Όπως επισημαίνει ο αναλυτής Vladimir Chernov, η ταυτόχρονη απώλεια προμηθειών από τη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία θα οδηγούσε σε εκρηκτική άνοδο των τιμών. Ήδη, η αγορά έχει χάσει πάνω από 500 εκατ. βαρέλια από τα τέλη Φεβρουαρίου, ενώ τα διαθέσιμα «εργαλεία» σταθεροποίησης εξαντλούνται.
Σενάρια υψηλού κινδύνου
Η κατάσταση πλέον ισορροπεί σε λεπτή γραμμή. Εάν το Ορμούζ δεν επανέλθει άμεσα σε λειτουργία, οι αγορές θα τιμολογήσουν ένα σενάριο παρατεταμένης κρίσης:
υψηλές τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου
επιτάχυνση του παγκόσμιου πληθωρισμού
ισχυρή πίεση στις ευάλωτες οικονομίες
Αντίθετα, ακόμη και μια μερική αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας θα μπορούσε να συγκρατήσει το σοκ – χωρίς όμως να αποτρέψει τις υψηλές τιμές.
Ντόμινο ανατιμήσεων
Οι επιπτώσεις έχουν ήδη αρχίσει να διαχέονται σε όλη την οικονομία. Η αύξηση στις πρώτες ύλες μεταφράζεται άμεσα σε ακριβότερα καύσιμα, LNG, μεταφορικά και ασφάλιστρα. Στη συνέχεια, το κύμα ακρίβειας περνά στην ηλεκτρική ενέργεια, τα τρόφιμα και τελικά στις τιμές καταναλωτή.
Οι πιο ευάλωτες χώρες –ιδίως οι καθαροί εισαγωγείς ενέργειας– βρίσκονται στην πρώτη γραμμή του κινδύνου, καθώς η άνοδος των καυσίμων πλήττει άμεσα το κόστος ζωής.
Μεταβλητότητα χωρίς προηγούμενο
Η πορεία του πετρελαίου αποτυπώνει την ένταση της κρίσης. Το Brent, από τα 61 δολάρια ανά βαρέλι τον Ιανουάριο, εκτοξεύθηκε έως τα 118 δολάρια μέχρι το τέλος του πρώτου τριμήνου, καταγράφοντας ακραίες διακυμάνσεις ανάλογα με τις εξελίξεις στο πεδίο.
Το βασικό ερώτημα πλέον είναι ένα: πρόκειται για ένα ακόμη βραχυπρόθεσμο σοκ ή για την απαρχή μιας νέας, παρατεταμένης ενεργειακής αναταραχής;
Οι ενδείξεις –και η γεωπολιτική ένταση– δείχνουν ότι η απάντηση ίσως είναι πιο κοντά στο δεύτερο.
www.bankignews.gr