15 Μαΐου 1997
Η Amazon.com, η εταιρεία που συστηνόταν τότε στον κόσμο ως «το μεγαλύτερο βιβλιοπωλείο στη γη», μπαίνει στο χρηματιστήριο. Η ιντερνετική startup που μετά βίας πραγματοποιούσε 16 εκατ. δολάρια σε ετήσιο τζίρο τότε, είναι σήμερα η μεγαλύτερη σε πωλήσεις εταιρεία του πλανήτη. Με κεφαλαιοποίηση σχεδόν 3 τρισ. δολαρίων, η Amazon είναι ένας «Γολιάθ» του επιχειρείν και ο ιδρυτής της, ο Jeff Bezos, o τέταρτος πλουσιότερος άνθρωπος του κόσμου.
Τα πράγματα ήταν πολύ διαφορετικά πριν από σχεδόν 30 χρόνια, όταν η Amazon βρισκόταν στην πλευρά του «Δαυίβ», σε μία επιχειρηματική διαμάχη που λίγο έλειψε να εκτροχιάσει την πορεία της προς την κορυφή.
Γιατί μόλις τρεις ημέρες πριν από το IPO –προφανώς το timing ήταν κάθε άλλο παρά τυχαίο- ο μεγάλος της ανταγωνιστής, η αλυσίδα βιβλιοπωλείων Barnes & Noble, κατέθεσε μια αγωγή που στόχευε να γκρεμίσει όλη την εικόνα που επιχειρούσε να χτίσει η Amazon. Το μήνυμα ήταν σαφές: Αυτό είναι πόλεμος.
Η Amazon δεν είναι το «μεγαλύτερο βιβλιοπωλείο στη γη», γιατί δεν είναι καν «βιβλιοπωλείο», αλλά «μεσίτης βιβλίων», ισχυρίστηκε η Barnes & Noble.
Η εταιρεία επέμενε ότι εκείνη ήταν το μεγαλύτερο βιβλιοπωλείο του κόσμου από το 1992, καθώς μετρούσε περισσότερα από 1.000 καταστήματα. Τα βιβλιοπωλεία της είχαν περισσότερους από 170.000 τίτλους στα ράφια τους, την ώρα που μέσα στις αποθήκες της Amazon δεν βρίσκονταν παρά μερικές εκατοντάδες βιβλία, έλεγε. Και οι δύο εταιρείες έπρεπε να παραγγέλνουν τα βιβλία που δεν είχαν σε χονδρέμπορους ή στους εκδοτικούς οίκους, επομένως ο ισχυρισμός της Amazon ότι έχει πρόσβαση σε βιβλία τα οποία η Barnes & Noble δεν διαθέτει ήταν ψευδής, ανέφερε η αγωγή.
Η Barnes & Noble ζητούσε από το δικαστήριο της Νέας Υόρκης να μπλοκάρει τις διαφημίσεις της Amazon με τον ισχυρισμό αυτό, ενώ διεκδικούσε και αποζημιώσεις για τις πωλήσεις που είχε χάσει λόγω της συγκεκριμένης διαφήμισης.
«Δεν νομίζω ότι είναι σύμπτωση που περίμεναν μέχρι αυτή την εβδομάδα για να καταθέσουν την αγωγή», έλεγε τις ημέρες εκείνες στο Bloomberg ο Ryan Jacob, επικεφαλής ανάλυσης για IPOs στην Value Monitor. Παρόλα αυτά, περίμενε ότι το IPO της Amazon θα ήταν «πολύ hot».
Πραγματικά, ο Jeff Bezos πίεζε για την αύξηση της τιμής διάθεσης και άρα της αποτίμησης της εταιρείας, παρότι η Amazon, που είχε συμπληρώσει σχεδόν τρία χρόνια ζωής, δεν είχε βγάλει ποτέ της κέρδος. Μόνο το πρώτο τρίμηνο του 1997, είχε «μπει μέσα» σχεδόν 3 εκατ. δολάρια.
Όμως όπως εκτίμησαν αναλυτές, και όπως έδειξε η πορεία, η σκληρή επίθεση της Barnes & Noble τελικά ευνόησε την Amazon. Η αλυσίδα βιβλιοπωλείων καταγράφηκε στη συνείδηση του κόσμου σαν ένας «νταής» που κυνηγούσε έναν μικρότερο ανταγωνιστή γιατί αδυνατούσε να ακολουθήσει τις τάσεις της εποχής.
Η Barnes & Noble δημιούργησε και εκείνη το δικό της ηλεκτρονικό κατάστημα, όμως η Amazon φαινόταν στα μάτια των επενδυτών σαν μια καινοτόμος επιχείρηση που μπορεί να μην έχει επιτύχει ακόμα την κερδοφορία, όμως έχει πιάσει τον παλμό της εποχής.
«Βλέποντας πόσο η Amazon είχε αγχώσει την Barnes & Noble, απλά έγινε ακόμα πιο ελκυστική», έλεγε την εποχή εκείνη η Lise Buyer, αναλύτρια τεχνολογίας της T. Rowe Price, η οποία συμμετείχε στο IPO.
Σήμερα, πάντως, η Barnes & Noble ισχυρίζεται ότι είναι «το μεγαλύτερο βιβλιοπωλείο του διαδικτύου», καθώς όπως λέει, στις τεράστιες αποθήκες της ανά τις ΗΠΑ, διαθέτει πάνω από 1 εκατομμύριο τίτλους για άμεση παράδοση, δηλαδή περισσότερους τίτλους από οποιονδήποτε άλλο πουλά βιβλία στο ίντερνετ.
Η Amazon, ασφαλώς, δεν έχει κανένα ενδιαφέρον να αμφισβητήσει τον ισχυρισμό της αυτό, αφού έχει πάψει εδώ και χρόνια να ενδιαφέρεται και τόσο για τα βιβλία. Το 2005 εγκαινίασε το Amazon Prime και την επόμενη χρονιά παρουσίασε την Amazon Web Services. Το 2017 μπήκε ακόμα πιο βαθιά στο λιανεμπόριο με την εξαγορά της Whole Foods και το 2022 επέκτεινε τις δραστηριότητες streaming της, με ένα deal με την MGM.
Τον Φεβρουάριο του 2026 έγινε η μεγαλύτερη σε τζίρο εταιρεία του κόσμου, ξεπερνώντας την Walmart, που βρισκόταν επί 13 χρόνια στην κορυφή. Η κεφαλαιοποίησή της την συγκαταλέγει ανάμεσα στο top 5 του πλανήτη, την ώρα που της Barnes & Noble διαμορφώνεται λίγο πάνω από τα 300 εκατ. δολάρια.
Όσο για το IPO της 15ης Μαΐου του 1997, εάν κάποιος είχε αγοράσει τότε μία μετοχή στην τιμή διάθεσης των 18 ευρώ και την είχε κρατήσει έως σήμερα, θα είχε στα χέρια του 240 μετοχές (έπειτα από τέσσερα splits), συνολικής αξίας περίπου 65.500 δολαρίων.
moneyreview.gr
Ακολουθήστε το Money Review στο Google News