Την ανάγκη ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης, υπό το φως των συγκρούσεων στον Κόλπο τονίζει η Eπίτροπος της Ε.Ε., Ντουμπράβκα Σούιτσα, αρμόδια για τη Μεσόγειο και το δημογραφικό, σε συνέντευξή της στη Ναυτεμπορική.
«Σε περιόδους βαθιάς γεωστρατηγικής και οικονομικής αβεβαιότητας, η εγγύηση της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης είναι μία από τις προτεραιότητές μας, στο πλαίσιο του Συμφώνου για τη Μεσόγειο. Πρέπει να προστατεύσουμε τους πολίτες από τις αυξανόμενες τιμές ενέργειας και να επιταχύνουμε τη διαφοροποίηση των ενεργειακών μας πηγών» τονίζει η Κροάτισσα Επίτροπος, η οποία μίλησε μίλησε στη Ναυτεμπορικη με αφορμή το 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, το οποίο θα διεξαχθεί από τις 22 έως τις 25 Απριλίου 2026, συγκεντρώνοντας προσωπικότητες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, όπου θα συζητηθούν οι κρίσιμες εξελίξεις της περιόδου.
«Η Μεσόγειος έχει τεράστιο δυναμικό ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως η ηλιακή και η αιολική ενέργεια, το οποίο παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτο. Στόχος μας είναι να μετατρέψουμε την περιοχή σε κόμβο καινοτομίας, εμπορίου και βιώσιμης ανάπτυξης χωρίς αποκλεισμούς – ενισχύοντας την ανθεκτικότητα και τον γεωπολιτικό ρόλο της ΕΕ, καθιστώντας παράλληλα τη Μεσόγειο μακροπρόθεσμα έναν κοινό χώρο σταθερότητας, ευημερίας και ασφάλειας», προσθέτει.
Η Αντιπρόεδρος της Επιτροπής αναφέρεται επίσης στο πώς προσπαθεί να επιλύσει η ΕΕ το μεταναστευτικό, αλλά και το δημογραφικό θέμα, που είναι επίσης στο χαρτοφυλάκιό της.
Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη
Κυρία Επίτροπε, ευχαριστούμε για τη συνέντευξή σας στη Ναυτεμπορική. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εργάζεται για την εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μεσόγειο, με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας με χώρες της «Γειτονιάς του Νότου». Ποιες είναι οι βασικές προτεραιότητες αυτής της πρωτοβουλίας και πώς φαντάζεστε ότι θα συμβάλει στην οικονομική σταθερότητα, τις επενδύσεις και τη δημιουργία θέσεων εργασίας σε όλη την περιοχή;
Οι περιοχές της Μεσογείου και του Κόλπου ήταν πάντα και γίνονται πλέον σταθερά πιο σημαντικές από ποτέ για την Ευρώπη. Το Σύμφωνο για τη Μεσόγειο, το οποίο παρουσίασα τον περασμένο Οκτώβριο, βασίζεται σε προηγούμενες δεσμεύσεις – και προχωρά περαιτέρω προσφέροντας μια πιο ολοκληρωμένη, συνεκτική και αμοιβαία επωφελή προσέγγιση.
Μια βασική καινοτομία είναι ότι το Σύμφωνο αναπτύσσεται σε πλήρη συνεργασία μέσω ανοιχτών διαβουλεύσεων. Δεν πρόκειται για άλλη μια πρωτοβουλία από πάνω προς τα κάτω ή απλώς για μια πολιτική διακήρυξη. Είναι μια κοινή προσπάθεια που υποστηρίζεται από συγκεκριμένες δράσεις και ισχυρούς μηχανισμούς διακυβέρνησης για να διασφαλιστεί η παρακολούθηση, η λογοδοσία και η εφαρμογή του.
Θέλουμε να δημιουργήσουμε έναν Κοινό Μεσογειακό Χώρο, βασισμένο στην κοινή μας ιστορία και τους πολιτιστικούς δεσμούς, και εστιασμένο σε τομείς, όπου αντιμετωπίζουμε κοινές προκλήσεις και φιλοδοξίες.
Το σχέδιο δράσης
Μόλις παρουσιάσαμε το Σχέδιο Δράσης του Συμφώνου, το οποίο τώρα μετατρέπει αυτή τη φιλοδοξία σε συγκεκριμένα αποτελέσματα. Η προσέγγισή μας είναι ρεαλιστική, επικεντρωμένη σε πρωτοβουλίες που προσφέρουν απτά οφέλη για τους ανθρώπους και τις οικονομίες. Στόχος μας είναι να μετατρέψουμε την περιοχή σε κόμβο καινοτομίας, εμπορίου και βιώσιμης ανάπτυξης χωρίς αποκλεισμούς – ενισχύοντας την ανθεκτικότητα και τον γεωπολιτικό ρόλο της ΕΕ, καθιστώντας παράλληλα τη Μεσόγειο μακροπρόθεσμα έναν κοινό χώρο σταθερότητας, ευημερίας και ασφάλειας.
Το Σύμφωνο παρέχει ένα πλαίσιο για την αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων και την απελευθέρωση νέων ευκαιριών ενισχύοντας τους δεσμούς μεταξύ των ανθρώπων, την οικονομική ανάπτυξη και προωθώντας την περιφερειακή ασφάλεια, τη σταθερότητα και την αποτελεσματική διαχείριση της μετανάστευσης. Ενώ η σαφής εστίαση είναι στους εταίρους μας στη νότια Μεσόγειο, σκοπεύουμε επίσης να συνεργαστούμε στενά με τους εταίρους μας στον Περσικό Κόλπο.
Οι γεωπολιτικές εντάσεις και συγκρούσεις στην ευρύτερη Μέση Ανατολή έχουν για άλλη μια φορά αναδείξει την ευπάθεια των παγκόσμιων αγορών ενέργειας και των οδών εφοδιασμού. Πώς θα μπορούσε η σχεδιαζόμενη Πρωτοβουλία Συνεργασίας για την Διαμεσογειακή Ενέργεια και τις Καθαρές Τεχνολογίες να συμβάλει στην ενίσχυση της ενεργειακής ανθεκτικότητας της Ευρώπης, δημιουργώντας παράλληλα νέες ευκαιρίες για συνεργασία στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε όλη τη Μεσόγειο;
Μπορούμε να δούμε σήμερα γιατί η διαφοροποίηση του ενεργειακού μας εφοδιασμού, είναι πραγματικά σημαντική για την ικανότητά μας να αντέχουμε σε περιφερειακούς και παγκόσμιους γεωπολιτικούς κραδασμούς, ώστε να παραμένει η ΕΕ ανθεκτική. Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος για τον οποίο ενισχύουμε τις συνεργασίες μας, ιδίως με τη Βόρεια Αφρική και τον Κόλπο.
Εγγύηση της ενεργειακής ασφάλειας
Σε περιόδους βαθιάς γεωστρατηγικής και οικονομικής αβεβαιότητας, η εμβάθυνση της συνεργασίας δεν είναι επιλογή – είναι αναγκαιότητα. Η εγγύηση της ενεργειακής ασφάλειας – όπου βλέπουμε πιο έντονα τον αντίκτυπο της τρέχουσας περιφερειακής κρίσης – είναι μία από τις προτεραιότητές μας. Πρέπει να προστατεύσουμε τους πολίτες από τις αυξανόμενες τιμές ενέργειας. Ταυτόχρονα, πρέπει να επιταχύνουμε τη διαφοροποίηση των ενεργειακών μας πηγών. Στο πλαίσιο του Συμφώνου, επενδύουμε σε συγκεκριμένα έργα στον τομέα.
Η Μεσόγειος έχει τεράστιο δυναμικό ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως η ηλιακή και η αιολική ενέργεια, το οποίο παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτο. Εδώ έρχεται να βοηθήσει η Διαμεσογειακή Πρωτοβουλία Συνεργασίας για την Ενέργεια και τις Καθαρές Τεχνολογίες (T-MED). Η εμβληματική αυτή πρωτοβουλία – την οποία θα παρουσιάσουμε επίσημα τον Ιούνιο – στοχεύει στην ενίσχυση της παραγωγής και του εμπορίου ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε ολόκληρη την περιοχή, υποστηρίζοντας παράλληλα την ανάπτυξη βιομηχανιών και αλυσίδων αξίας καθαρής τεχνολογίας. Ενισχύοντας τις διασυνδέσεις, διευκολύνοντας τις επενδύσεις και προωθώντας τη σύγκλιση των κανονιστικών ρυθμίσεων, η T-MED μπορεί να βοηθήσει να γίνουν τα ενεργειακά συστήματα πιο ανθεκτικά, διαφοροποιημένα και λιγότερο εκτεθειμένα σε εξωτερικές διαταραχές.
Win-win συνεργασία
Τελικά η στενότερη ενεργειακή συνεργασία στην περιοχή είναι μια win-win προοπτική για όλους. Μπορεί να προωθήσει τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, να δημιουργήσει ποιοτικές θέσεις εργασίας, να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας, να επιταχύνει την απαλλαγή από τις εκπομπές άνθρακα και να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια για την Ευρώπη και τους εταίρους μας.
Η μετανάστευση παραμένει μια από τις πιο σύνθετες και πολιτικά ευαίσθητες προκλήσεις στην περιοχή της Μεσογείου. Πώς σκοπεύει η Ευρωπαϊκή Ένωση να εμβαθύνει τη συνεργασία με τις χώρες εταίρους για την αντιμετώπιση των μεταναστευτικών πιέσεων, την καταπολέμηση των δικτύων λαθρεμπορίας και ταυτόχρονα τη διασφάλιση του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων;
Στόχος μας είναι να θέσουμε σε εφαρμογή την εξωτερική διάσταση της μεταναστευτικής πολιτικής της ΕΕ, ενισχύοντας τη συνεργασία με τις χώρες εταίρους μας, που βρίσκονται σε ολόκληρη τη μεταναστευτική διαδρομή – από τις χώρες προέλευσης έως τις χώρες διέλευσης και προορισμού – και με μια ολιστική προσέγγιση που θα έχει εφαρμογή σε ολόκληρο το φάσμα των σχέσεών μας. Αυτό σημαίνει συνεργασία για τη διαχείριση των συνόρων, την καταπολέμηση των δικτύων λαθρεμπορίας, την υποστήριξη των εθελοντικών επιστροφών και της επανένταξης, την αποτελεσματική επανεισδοχή, τη διασφάλιση της προστασίας όσων έχουν ανάγκη, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζουμε τις βαθύτερες αιτίες της παράτυπης μετανάστευσης διασφαλίζοντας την οικονομική ανάπτυξη και την ευημερία.
Αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης στη ρίζα της
Η προσέγγισή μας βασίζεται σταθερά στην εταιρική σχέση και είναι αμοιβαία επωφελής. Χρησιμοποιούμε ένα ευρύ φάσμα εργαλείων – όπως η πολιτική θεωρήσεων, το εμπόριο, η τεχνική βοήθεια και η οικονομική υποστήριξη. Και το πιο σημαντικό, οι συνεργασίες μας ξεπερνούν τη μετανάστευση και στοχεύουν στην προώθηση της σταθερότητας, της οικονομικής ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας. Όπως αναφέρθηκε, βασική προτεραιότητα είναι η αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης στη ρίζα της. Αυτό περιλαμβάνει την επένδυση στους εταίρους μας για τη δημιουργία ευκαιριών, την ανάπτυξη δεξιοτήτων και την προώθηση νόμιμων οδών για την κινητικότητα. Στον πυρήνα όλων των ενεργειών μας βρίσκονται οι αξίες μας.
Ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου είναι δεδομένα αδιαπραγμάτευτα και ενσωματωμένα σε όλες τις συμφωνίες μας. Η επέκταση των ασφαλών και νόμιμων διαύλων είναι απαραίτητη για την προσφορά εναλλακτικών λύσεων και την καλύτερη κάλυψη των αναγκών της αγοράς εργασίας και στις δύο πλευρές.
Επίτροπε, η Μεσόγειος είναι επίσης μια περιοχή αυξανόμενης στρατηγικής σημασίας για την οικονομική συνδεσιμότητα και ασφάλεια της Ευρώπης. Ποιον ρόλο βλέπετε για την εμβάθυνση της συνεργασίας σε τομείς όπως οι μεταφορές, το εμπόριο και οι υποδομές στην ενίσχυση της μακροπρόθεσμης σταθερότητας και ευημερίας και στις δύο όχθες της Μεσογείου;
Η Μεσόγειος ήταν και παραμένει μια περιοχή αυξανόμενης στρατηγικής σημασίας για τη συνδεσιμότητα, την οικονομική ανθεκτικότητα και την ασφάλειά μας. Μπορούμε να το δούμε αυτό ιδιαίτερα στο σημερινό πλαίσιο. Για να διασφαλιστεί και για να διατηρήσει την ανθεκτικότητά της, η ΕΕ έκανε τη στρατηγική επιλογή να είναι πιο κοντά και πιο παρούσα με τους εταίρους της, ιδίως εκείνους που είναι οι άμεσοι γείτονές μας. Το Σύμφωνο μας προσφέρει ένα ευρύ φάσμα εργαλείων για να αξιοποιήσουμε πλήρως τις δυνατότητες της περιοχής και να την κάνουμε πιο ολοκληρωμένη, ασφαλή και οικονομικά δυναμική.
Οι μεταφορές και οι υποδομές είναι κεντρικές σε αυτήν την προσπάθεια. Αναπτύσσοντας ισχυρότερα πολυτροπικά δίκτυα – που συμπεριλαμβάνουν οδικές, σιδηροδρομικές, αεροπορικές και θαλάσσιες διαδρομές – και επεκτείνοντας βασικούς ευρωπαϊκούς διαδρόμους προς τις χώρες της νότιας Μεσογείου, μπορούμε να διευκολύνουμε τις ομαλότερες εμπορικές ροές και να διασυνδέσουμε καλύτερα τις οικονομίες μας. Ταυτόχρονα, η βελτίωση της ψηφιακής συνδεσιμότητας, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης στο 5G και της ευρυζωνικής πρόσβασης, θα είναι το κλειδί για την υποστήριξη σύγχρονων, ανταγωνιστικών οικονομιών.
Σταθερότητα και ασφάλεια
Το εμπόριο και οι επενδύσεις συμβαδίζουν με αυτό. Εργαζόμαστε για τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, την υποστήριξη των μικρομεσαίων και των νεοφυών επιχειρήσεων – που αντιπροσωπεύουν τη ραχοκοκαλιά των μεσογειακών οικονομιών – και την επέκταση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση. Αυτές οι ενέργειες θα βοηθήσουν στη δημιουργία θέσεων εργασίας, στην προώθηση της καινοτομίας και στην αύξηση της ελκυστικότητας της περιοχής για επενδύσεις. Ωστόσο, η οικονομική συνδεσιμότητα και η ευημερία δεν μπορούν να διαχωριστούν από τη σταθερότητα και την ασφάλεια. Γι’ αυτό το Σύμφωνο εστιάζει επίσης στην ενίσχυση της περιφερειακής ασφάλειας και της συνεργασίας με τους εταίρους μας για την αντιμετώπιση κινδύνων όπως το οργανωμένο έγκλημα, η εμπορία ανθρώπων και η ενίσχυση της συλλογικής μας ικανότητας να ανταποκρινόμαστε σε αναδυόμενες απειλές.
Το δημογραφικό πρόβλημα
Κυρία Επίτροπε, είστε επίσης αρμόδια για το έργο της Επιτροπής σχετικά με το δημογραφικό. Η Ευρώπη αντιμετωπίζει βαθιές δημογραφικές αλλαγές, γήρανση του πληθυσμού και ελλείψεις εργατικού δυναμικού. Πώς μπορεί η ΕΕ να υποστηρίξει τα κράτη μέλη στην αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων, αυξάνοντας παράλληλα τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας, ιδίως μεταξύ των γυναικών, των νέων και άλλων υποεκπροσωπούμενων ομάδων;
Η δημογραφική αλλαγή είναι μια από τις καθοριστικές προκλήσεις της εποχής μας, με άμεσες επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητά μας, στις αγορές εργασίας, τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης, τις κοινωνικές υπηρεσίες και την εδαφική συνοχή. Η γήρανση και, σε ορισμένες περιοχές, η συρρίκνωση του πληθυσμού ενέχει τον κίνδυνο αύξησης των ελλείψεων εργατικού δυναμικού και ασκεί πίεση στα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης, ενώ παράλληλα εμβαθύνει τις περιφερειακές ανισότητες. Ενώ η δημογραφική πολιτική παραμένει πρωτίστως εθνική αρμοδιότητα, η ΕΕ έχει σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη των κρατών μελών. Για πρώτη φορά, το δημογραφικό έχει καταστεί διατομεακή προτεραιότητα στην κατανομή της χρηματοδότησης της ΕΕ στο πλαίσιο του επόμενου μακροπρόθεσμου κοινοτικού προϋπολογισμού. Αυτό αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός, καθώς διασφαλίζει ότι τα κράτη μέλη μπορούν να χρησιμοποιούν τα κονδύλια της ΕΕ για να επενδύσουν σε δεξιότητες, να ενισχύσουν την παραγωγικότητα, να προσελκύσουν ταλέντα, να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού και να αντιμετωπίσουν την μείωση του πληθυσμού.
Εργαλειοθήκη
Εστιάζουμε τώρα στην εφαρμογή της Εργαλειοθήκης για το Δημογραφικό, η οποία βοηθά τα κράτη μέλη να μετατρέψουν αυτές τις προκλήσεις σε ευκαιρίες. Περιλαμβάνει μέτρα για την αύξηση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας, ιδίως μεταξύ των γυναικών, των νέων και των υποεκπροσωπούμενων ομάδων, προωθώντας την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, υποστηρίζοντας τη φροντίδα των παιδιών και την προσχολική εκπαίδευση, και ενθαρρύνοντας την ενεργό γήρανση.
Βασική προτεραιότητα είναι επίσης η διατήρηση και η προσέλκυση ταλέντων που χρειάζονται οι επιχειρήσεις μας. Κανείς δεν πρέπει να αναγκάζεται να εγκαταλείψει την περιοχή του λόγω έλλειψης ευκαιριών – αυτό είναι που ονομάζουμε «δικαίωμα παραμονής». Ταυτόχρονα, πρέπει να δημιουργήσουμε τις συνθήκες ώστε οι άνθρωποι να συμμετέχουν πλήρως στην αγορά εργασίας και να συμβάλλουν στην οικονομική ανάπτυξη.
Μεσογειακό πανεπιστήμιο
Η εξωτερική διάσταση των πολιτικών μας παίζει επίσης ρόλο. Μέσω του Συμφώνου για τη Μεσόγειο, επενδύουμε στους ανθρώπους -ιδίως στους νέους και τις γυναίκες- σε μια περιοχή όπου περίπου το 60% του πληθυσμού είναι κάτω των 30 ετών. Υποστηρίζοντας τη δημιουργία θέσεων εργασίας, την ανάπτυξη δεξιοτήτων και τη νόμιμη κινητικότητα, μεταξύ άλλων μέσω συνεργασιών ταλέντων, μπορούμε να δημιουργήσουμε αμοιβαία επωφελείς ευκαιρίες που βοηθούν στην αντιμετώπιση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού στην Ευρώπη, υποστηρίζοντας παράλληλα την ανάπτυξη στις χώρες εταίρους. Ενισχύουμε επίσης τη συνεργασία στην εκπαίδευση, την έρευνα και τη συμμετοχή των νέων, προωθώντας πρωτοβουλίες που συνδέουν φοιτητές, ερευνητές και νέους επαγγελματίες σε όλη την περιοχή. Για παράδειγμα, εργαζόμαστε για ένα Μεσογειακό Πανεπιστήμιο και μια Κοινοβουλευτική Συνέλευση Νέων. Η επένδυση στη νεολαία είναι μια επένδυση στο παρόν και το κοινό μας μέλλον. Εν ολίγοις, η προσέγγισή μας είναι να αντιμετωπίσουμε τη δημογραφική αλλαγή όχι μόνο ως πρόκληση, αλλά και ως ευκαιρία για την οικοδόμηση πιο συμπεριληπτικών, ανθεκτικών και δυναμικών κοινωνιών.
Δείτε όλο το Αφιέρωμα Delphi Economic Forum
Sponsored by Τράπεζα Πειραιώς
Η συμμετοχή της Τράπεζας στο Delphi Economic Forum XΙ αποτυπώνεται και στο LinkedIn της Πειραιώς